در حق خويش بخل ورزيده است ) .
9 - مقدار اندوخته ( گنج - ذخيره هاى بانكى ) :
در احاديث نسبت به مقدارى كه « كنز » ( گنج ) ناميده مىشود ، اختلاف است . و اين اختلاف نتيجه اى از يك اصل كلَّى در قضاياى اقتصادى است . و آن اين است كه قضاياى اقتصادى ارتباط محكمى با موضوعات خارجى و واقعيّتهاى زندگى و ترازهاى اجتماعى در حال تغيير و تطوّر دارد . و آشكار است كه اين احاديث در زمانها و مكانهاى مختلف صادر شده است ، و با مقارناتى متفاوت - بر حسب اوضاع و احوال - و امكانيّات اقتصادى و اجتماعيى غير ثابت همراه بوده است . پس طبيعى ، بلكه ضرورى است كه مقاديرى كه در احاديث براى اندازهء كنز ( اندوخته ) ذكر شده است ، با يك ديگر متفاوت باشد . و اين امر ، علاوه بر آنكه مايهء سستى احاديث و دلالت آنها نمىشود ، مؤيّد و مثبت مفاهيم آنها نيز خواهد بود ، زيرا دلالت بر آن دارد كه موضوع كنز ( اندوخته ) ، در زمانها و اوضاع و احوال مختلف مطرح گشته است ، و براى تعيين مقدار آن ، واقع زندگى و سطح معيشتى را ، كه پيوسته تابع واقعيّت است ، مورد ملاحظه قرار داده است .
سه مطلب
در اينجا سه مطلب است كه آگاهى از آنها ضرورت دارد :
مطلب نخست - واقعگرايى در احوال مختلف :
آشكار است كه سطح مالى و وضعيّت اقتصادى و زمينهء مصرف ، در مقايسه با عناصر زير متغيّر است :
1 - افراد ، 2 - احوال ، 3 - زمانها ( نسبت به افراد ) ، 4 - زمانها ( نسبت به جامعه ها ) ،