نگاهى به سراسر فصل
1 - تقسيم عمومى :
نعمتها و موهبتهايى كه خداوند به صورت امكانات معيشتى به انسان عطا مىكند ، داراى سه مرحلهء اساسى است :
( 1 ) - مرحلهء تقسيم الهى .
( 2 ) - مرحلهء طلب آدمى .
( 3 ) - مرحلهء توزيع ميان مردمان .
مرحلهء نخست : خداوند متعال ، معيشتها و روزيها را ، براى هر جاندارى جوياى قوت ، انسان يا حيوان ، قرار داده و تقسيم كرده است ( * ( مَتاعاً لَكُمْ وَلأَنْعامِكُمْ ) * « 1 » ، - ( 1 ) براى بهره مندى شما و چارپايانتان ، ) .
و اين تقسيم برخاسته از حكمت « فيض » و اصل « تعميم » است ، چه همهء آفريدگان روزيخواران و بندگان خدايند ، و مواهب و نعمتها بعنوان روزى براى بندگان * ( رِزْقاً لِلْعِبادِ ) * « 2 » آفريده شده است ؛ و زمين براى بهره مند شدن همگان از آن خلق گشته است * ( وَالأَرْضَ وَضَعَها لِلأَنامِ ) * ، « 3 » زمين را براى همگان پديد آورد ، ) .
پس در اين مرحله ، ناكام و بينوا و فقيرى وجود ندارد ، يعنى هيچ انسانى نيست كه خداوند متعال قسمتى براى او معيّن نكرده و قوت و معيشتى به او اختصاص نداده باشد ، چون ( 3 ) « اوست روزى دهنده ، با قدرتى كامل و استوار ، » * ( إِنَّ الله هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ ) * ، « 4 » ؛ و ( 4 ) « اوست بهترين روزى دهندگان » * ( خَيْرُ الرَّازِقِينَ ) * ؛ ( 5 ) « چه بسيار جنبنده اى كه روزيى ذخيره ندارد ، و خدا او را و شما را روزى مىدهد » ( * ( وَكَأَيِّنْ مِنْ
هامش
« 1 » « سورهء نازعات » ( 79 ) : 33 ؛ « سورهء عبس » ( 80 ) : 32 .
« 2 » « سورهء ق » ( 50 ) : 11 .
« 3 » « سورهء رحمان ( الرّحمن ) » ( 55 ) : 10 .
« 4 » « سورهء ذاريات » ( 51 ) : 58 .