همت عالى ز فلك بگذرد مرد بهمت ز ملك بگذرد .
خواجو .
هركه چون كركس بمردارى فرود آورد سر * كى تواند همچو طوطى طمع شكر داشتن .
سنائى .
اگر گوئى كه بتوانم قدم درنه كه بتوانى * وگر گوئى كه نتوانم برو بنشين كه نتوانى .
هر بلندى كه در جهان والاست * همت آدمى از آن بالاست .
مكتبى .
خرد مكن طبع نه چرخيست خرد * تنگ مكن دل نه جهانيست تنگ .
مسعود سعد .
عقل و همت را نميدانم كدامين بهتر است * اينقدر دانم كه همت هرچه كرد از پيش برد .
اذا ما كنت فى امر مروما * فلا تقنع بما دون النجوم
يرى الجبناء ان العجز حزم * و تلك خديعة النفس اللئيم
فطعم الموت فى امر حقير * كطعم الموت فى امر عظيم .
اهل همت را ز ناهموارى گردون چه باك * سير انجم را چه غم كاندر زمين جوى و جر است .
امير عليشير . خرد همت هميشه خوار بود . سنائى . هرچه كند همت مردان كند . خواجو .
كم همت را نام برنيايد . قابوسنامه .
ز بىعزم و همت بزرگى مخواه * كه بىآب كردن كه داند شناه .
مرحوم اديب .
هرچه كند همت مردان كند .
كسى كش بهمت فلك زير پاى * زمين بوسدش يا چو جنبد ز جاى .
مرحوم اديب .
همة المرء قيمته . على عليه السلام .
به ميزان همت جهانرا بسنج * كه همت جهان سنج ميزان بود .
قاآنى .
همت كفيل تست كفاف از كسان مجوى * دريا سبيل تست نم از ناودان مخواه .
خاقانى .
همت و آنكه ز غير برگ و نوا خواستن * عيسى و آنكه بوام نيل و بقم داشتن .
خاقانى .
هر بلندى كه در جهان والاست * همت آدمى از آن بالاست .
مكتبى .
هركه را يك ذره همت داد دست * كرد او خورشيد را زان ذره پست .
عطار .
چند منقاد هر خسى باشى * جهد آن كن كه خود كسى باشى .
اوحدى .
همت كند سهل دشوارها
. مرحوم اديب . و رجوع به : آسان گردد بر آنچه . . . ، شود .
همت جهانسنج ميزان بود .
به ميزان همت جهان را بسنج كه . . . )
قاآنى .
رجوع به : فقرهء قبل شود .
همت چو هست باك ز بذل قليل نيست ابرى كه قطره ريزه فشاند بخيل نيست .
از خزان و بهار كاشف شيرازى .
همت عالى ز فلك بگذرد مرد بهمت ز ملك بگذرد .
خواجو .