هرچه شمار است جمله زير هزار است .
خلق شمارند و او هزار از يراك . . . ) .
ناصر خسرو .
اى در كمال اقصاى حد * همچون هزار اندر عدد
ور نسل تو مانده ولد * فضل خدائى تا ابد
دين امام حق معد * بر فضل تو مانا گوا .
ناصر خسرو .
نظير : كل الصيد فى جوف الفراء . چونكه صد آمد نود هم پيش ماست .
هرچه صرفه كنى گربه برد .
نظير : لا ينفعك من زاد تبق .
هرچه عاقل كند نه بد باشد .
فعل بدكار بىخرد باشد . . . )
مكتبى .
هرچه عوض دارد گله ندارد .
نظير : سهم به سهم .
هرچه فقيرانراست وقف محتاجانست .
سعدى . نظير : فقير در جهنم نشسته است .
هرچه كارى بدروى و هرچه گوئى بشنوى ( .
. . اين سخن حق است و حق زى مرد حقگستر برند . ) سنائى . رجوع به : از مكافات عمل . . . ، شود .
هرچه كارى در بهاران تير ماهان بدروى .
خواجه عبد اللّه انصارى . رجوع به :
از مكافات عمل . . . ، شود .
هرچه كند همت مردان كند .
از مجموعهء امثال طبع هند . رجوع به : همت بلند دار . . . ، شود .
هرچه كنى به خود كنى نيك و يا كه بد كنى كس نكند بجاى تو آنچه بجاى خود كنى .
رجوع به : از مكافات عمل . . . ، شود .
هرچه كه پيدا كند خرج اتينا كند .
معنى كلمهء اتينا و املاء آن بر نگارنده معلوم نيست . ولى مراد مثل اين است كه هرچه از مال و خواسته بايد صرف كسان و بستگان فقير كند .
هرچه كه تحصيل وى آسان بود قدر كم و قيمتش ارزان بود .
ايرج ميرزا .
هرچه گپ تره بىگى تره بى .
نظير :
بتر هر زمان مردم بدگهر * كه گوساله هرچند مه گاوتر .
و رجوع به : هرچه بزرگتر . . . ، شود .
هرچه گوئى بشو آنگاه بگو .
راه رو پس سخن راه بگو . . . * نيست اين راستى و راه روى
كه چنان راست كه گوئى نشوى . )
جامى .
رجوع به : آه از اين واعظان . . . ، شود .
هرچه لطيفتر است پنهانتر است اما قوت و نفوذش بيشتر است .
فيه ما فيه .
هرچه مار بيشتر از پونه بدش ميآيد بيشتر در لانهاش سبز مىشود .
نظير : هرچه شتر بيشتر از خار بدش مىآيد نزديكتر به گوشهء لبش سبز مىشود .