هرچه بر كاغذ نبشته آيد بهتر از كاغذ باشد .
ابو الفضل بيهقى .
هرچه بر مردم بلا و شدت است اين يقين دان كز خلاف عادت است .
مولوى .
نظير : ترك عادت موجب مرض است .
هرچه بر نفس خويش نپسندى نيز بر نفس ديگرى مپسند .
( ياد دارم ز پير دانشمند * تو هم از من به ياد دار اين پند . . . )
سعدى .
رجوع به : آنچه به خود نپسندى . . . ، شود .
هرچه بزرگتر مىشود گهتر مىشود .
نظير : هرچه گپتره بى گى تره بى . كأنه سنور عبد اللّه .
كسنور عبد اللّه بيع بدرهم * صغيرا فلم شب بيع بقيراط .
از پس مىشاشد .
هرچه بزكم اخاخ كم .
اخاخ كلمهء زجر انعام است كه شبانان گويند .
هرچه بسيار شود خوار شود .
هرچه بكارى ميدروى .
تمثل :
جمله دانند اين اگر تو نگروى * هرچه ميكاريش روزى بدروى .
مولوى .
آنچه كارى بدروى آن آن تست * ورنه اين بيداد بر تو شد درست .
مولوى .
نظير : كما تزرع تحصد . رجوع به : از مكافات عمل . . . ، شود .
هرچه بگندد نمكش ميزنند واى بوقتى كه بگندد نمك .
نظير :
چون شود خود نمك تبه چه علاج * چاره چه غرقه را ز رود برك .
خسروانى .
گوشت چون گنده شود او را نمك درمان بود * چون نمك گنده شود او را بچه درمان كنند .
ناصر خسرو اذا فسد العالم فسد العالم .
چو كفر از كعبه برخيزد كجا ماند مسلمانى .
از مجموعهء امثال طبع هند . و رجوع به : اذا زال العالم . . . ، شود .
هرچه به گوش شنيدهاى ما به چشم ديدهايم .
از قرة العيون .
هرچه بهمش زنى گندش زياده شود .
نظير : الخنفساء اذا مست نتنت .
هرچه بهنگام نگويد كسى خامشى از گفت نكوتر بسى .
امير خسرو .
هرچه بيابى به ازان مىطلب .
. . . گوهر و لعل از دل كان مىطلب هركه