هر آن كريم كه فرزند او بلاده بود شگفت باشد اگر از گناه ساده بود .
منسوب برودكى .
هر آن كسرا كه ايزد راه ننمود ز استعمال منطق هيچ نگشود .
شبسترى .
هر آن كسرا كه باشد راهبر بوم نبيند جز كه ويرانى بر و بوم .
ناصر خسرو .
رجوع به : اذا كان الغراب . . . ، شود .
هر آنكس كش انديشهء جان بود بهر چيز به خريدن آسان بود .
فردوسى ى .
هر آنكس كو بىانديشه سخن گويد خطا باشد .
فرخى . رجوع به : اول انديشه . . . ، شود .
هر آنكس كه از بد هراسان شود درم خوار گيرد تن آسان شود .
فردوسى .
هر آنكس كه انديشهء بد كند بفرجام بد با تن خود كند .
فردوسى .
هر آنكس كه او برنشيند بتخت خرد بايد و نامدارى و بخت .
فردوسى .
هر آنكس كه او بند و ساز آورد ره و رسم ابليس بازآورد تواش يادگارى ز ابليس دان نه از تخمهء شيث و ادريس دان .
مرحوم اديب .
هر آنكس كه با آب دريا نبرد بجويد نباشد خردمند مرد
( . . . چو دريا بموج اندرآيد ز جاى * ندارد دم آتش تيزپاى
درخشيدن ماه چندان بود * كه خورشيد تابنده پنهان بود . )
فردوسى .
رجوع به : پنجه با ساعد سيمين . . . ، شود .
هر آنكس كه با تو نگويد درست چنان دان كه او دشمن جان تست .
فردوسى .
هر آنكس كه باشد دروغ آزماى نكوهيده باشد بنزد خداى كند روى هردم دروغش سياه سوى قعر دوزخ نمايدش راه .
فردوسى . ى . دروغآزمائى در زبان فردوسى و اسدى بمعنى دروغ گفتن است :
دروغآزمائى نباشد ز راى * كه از راى باشد بزرگى بجاى .
فردوسى .
دروغ آزمودن ز بيچارگيست * نگويد كرا در هنر بارگيست .
اسدى .
هر آنكس كه بد كرد كيفر برد .
چه گفتند كاى پر خرد . . .
و در جاى ديگر جوانوى را گفت كاى پر خرد . . . ) فردوسى . رجوع به : از مكافات عمل . . . ، شود .
هر آنكس كه بر تخت شاهى نشست ميان بسته بايد گشاده دو دست .
فردوسى .