در خانه اگر كس است يك حرف بس است . * تلقين درس اهل نظر يك اشارت است .
حافظ . در ده اگر كس است دو بانگ بس است . اسب نجيب را يك تازيانه بس است .
اگر اسب تازى است يك تازيانه .
ناصر خسرو .
آدميان را سخنى بس بود * گاو بود كش خله در پس بود .
دهلوى .
آنكس كه از او نيك و بد نيايد ابرى بود آن كش مطر نباشد .
ناصر خسرو .
نظير :
در دل دوست بهر حيله رهى بايد كرد * طاعت از دست نيايد گنهى بايد كرد .
آنكس كه بداند و بداند كه بداند اسب شرف از گنبد گردون بجهاند .
علم بعلم اشرف از علم بسيط است .
آنكس كه بعيب خلق پرداخته است ز انست كه عيب خويش نشناخته است .
( آنكس كه لواى غيبت افراخته است * او از تن مردگان غذا ساخته است « 1 » و . . . )
آنكس كه بود سايهنشين سايه ندارد .
وحيد قزوينى . آنكه خود در كنف حمايت ديگران است ديگرى را حمايت نتواند كرد .
آنكس كه بيك حال بماند خداست
.
( شاهان ز سنان تو جهانى شد راست * تيغ تو چهل سال ز اعدا كين خواست
گر چشم بدى رسيد آن هم ز قضاست ك . . . )
فريد الدين كاتب .
بر فرودى و تحولات بخت در دورهء حيات همه كس را تواند بود .
آنكس كه چو ما نيست در اين شهر كدام است .
( ميخواره و سرگشته و رنديم و نظرباز . . . )
حافظ . نظير :
ياران همه بدينند من هم بدين ياران .
سعدى .
بر هر كه بنگرى به همين درد مبتلاست .
كلنا علاف .
آنكس كه داناتر است بهر آرزو بر تواناتر است .
( چنين گفت . . . ) فردوسى .
نظير : دانائى توانائى است . دانستن توانستن است .
هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ .
قرآن كريم سورهء 39 . آيه 12 .
بدانش دل پير برنا بود * توانا بود هركه دانا بود .
فردوسى .
اطلبوا العلم من المهد الى اللحد . حديث . اطلبوا العلم اولو بالصين . حديث . طلب العلم فريضة على كل مؤمن و مؤمنه . حديث . داننده دائم برامش بود . فردوسى . دانا برابر نادان راست نيست . علم كل شيى خير من جهله .
نيست دانا برابر نادان * اين مثل زد خداى در قرآن .
هامش
( 1 )وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ .قرآن كريم سورهء 49 ، آيهء 12