ترك و ايرانى و عرابى و كرد هركه عادلتر است دست او برد .
سنائى .
رجوع به : طالب شاه عادل . . . و رجوع به : اسكندر رومى را . . . ، شود .
ترك و حديث دوستى قصهء آب و آتش است
( . . . گرگ بگله آشنا مىشود اين نمىشود . )
رجوع به : اترك التروك . . . ، شود .
تركى تو ( يا ) ترك است نه دوغ تركمانى
. تمثل :
گويند بگوى ترك تركت * تا باز رهى ز پاسبانى
ترك چو تو ترك نبود آسان * تركى تو نه دوغ تركمانى .
سنائى .
نظير : فلان است نه برگ چغندر .
تركى را بده راه نمىدادند گفت تير و تركش مرا بخانهء رئيس بريد ( يا ) بخانهء كدخدا بريد .
نظير :
طلب الابلق العقوق فلما * لم يجده اراد بيض الانوق
تركى كردن
. رجوع به : اترك التروك . . . ، شود .
تر مزاجى مگرد در سقلاب خشك مغزى مپوى در تاتار .
سنائى .
ترمزش را بپيچ
. كلمهء ترمز گويا روسى باشد و مراد از تعبير مثلى باستهزا ، خشم مگير
ترمزش را پيچيدن
. با تهديد و تخويفى او را از كارى بازداشتن .
ترنجيده دام اين خم نيلگون نهان كرده دارد به خاك اندرون .
حضرت اديب .
ترند هفت بچه مىگذارد يكيش بلبل است
. ترند در تداول مردمان اصفهان سيره باشد . رجوع به بلبل هفت بچه . . . ، شود .
تر و خشك باهم مىسوزند
. رجوع به : آتش كه به پيشه افتاد . . . ، شود .
تره بتخمش مىرود حسنى ببابا
. حسنى مصغر نام حسن است . نظير : سو بسو ميرود چغندر پى كونه . رجوع به : چنان بود پدرى . . . ، شود .
تره بنان نرسيدن
. بىبرگ و نوا بودن .
تمثل :
بنان نارسيده مرا تره پس او * عزيزى دگر نيز مهمان فرستد .
انورى .
شاعرى نيست پيشهاى كه از آن * رسدت نان بتره تره بدوغ .
ابن يمين .
تره خريدم قاتق نانم بشد قاتل جانم شد
. قاتق كلمهء تركى و به معناى نان خورش و بشد مخفف بشود است . ناسزائى را بركشيدم و او بجاى من بدى و ناسپاسى كرد .
تره در كوه بريان است
. نظير : جائى كه گوشت نيست چغندر پهلوان است . در بيابان لنگه كفش كهنه نعمت خداست .
تزاحم الايدى فى الطعام بركة
. على عليه السلام . بسيارى دستها بر خوان مايهء گوالش و افزونى باشد . نظير : تنهاخور برادر شيطانست .
تزكية المرء نفسه قبيح
. نظير : ستودن خود پنبه جاويدن است .