الكلب اذا جرح عقر
. سگ را چون در تنگى بگيرند بگزد . كليله و دمنه . و رجوع به : از پى دشمن گريخته . . . ، شود .
الكلب ينوح و القمر يلوح ( يا ) و البدر يلوح
. سگ لا يدو ماه تابد . تمثل :
تمثل :
ز مكر طاعن طاعون گرفته ايمن باش * كه بانگ سگ ندهد نور ماه را تشوير .
بدر جاجرمى .
مه فشاند نور و سگ عوعو كند * هركسى بر خلقت خود مىتند .
مولوى .
زانكه از بانك و علالاى سگان * هيچ واماند ز راهى كاروان
يا شيب مهتاب از غوغاى سگ * كند گردد بدر را در سير تك .
مولوى .
مهتاب كه نور پاك دارد * از بانگ سگى چه باك دارد .
دهلوى .
الكمال لله
. تمامى خدايراست . نظير : مرد بىعيب نباشد . گل بىعيب خداست .
الكناية ابلغ من التصريح
. در پرده گفتن گاهى رساتر از روشن گفتن باشد .
الكوفى لا يوفى
. مردم كوفه وفا نكنند . نقل از تاريخ گزيده . نظير كوفى وفا ندارد .
اللها تفتح باللهى
. نعمت زبان مرد بگشايد . تمثل و اگر اين فاضل [ ابو حنيفه اسكافى ] از روزگار ستمكار داد يابد و پادشاهى طبع او را به نيكوكارى مدد دهد چنان كه يافتند استادان عصرها چون عنصرى و عسجدى و زينبى ( زينتى ؟ ) و فرخى رحمة اللّه عليهم اجمعين ، در سخن موئى بدونيم شكافد و دست بسيار كس بر خاك مالد . فان اللها تفتح باللهى . ابو الفضل بيهقى .
الله اعلم . الله اعلم بالصواب . خدا داناست . خدا داناتر براست باشد . رجوع به :
العلم عند . . . ، شود .
الله الجميل و هو يحب الجمال
. حديث . خداى تعالى را كمال نغزى و زيبائيست و زيبائى و تغزى را دوست گيرد . اقتباس .
او جميل است و يحب للجمال * كى جوان نو گزيند پير زال .
مولوى .
چون خدا در دو جهان روى نكو دارد دوست * منكه پور حسنم دوست ندارم چكنم .
پورحسن اسفراينى
الله الله كه تلف كرد و كه اندوخته بود .
( دل بسى خون به كف آورد ولى ديده بريخت . . . )
حافظ . نظير : كه كاشت كه درو كرد . رب ساع لقاعد . رب زارع لنفسه حاصد سواه . كه هاكرو كه جاكرو .
الله تعالى فى عون العبد مادام العبد فى عون اخيه السلم
. نقل از العراضه تا آنگاه كه بنده در كار يارى برادر مسلمانست خداى تعالى يار او باشد .
الله ساخلاسون دعوا نميخواهد
. اللّه ساخلاسون در تركى بمعنى خداى نگهدار است كه گاه جداشدن از دوستان و كسان گويند . نظير : خويشى بخوشى سود برضا .
اللهم اشغل الظالمين بالظالمين ، ( يا ) بانفسهم
. خدايا ستمكارانرا با يك ديگر سرگرم كن تا به ديگران نتوانند پرداخت . نظير :