در محكم تنزيل از نعمت اهل بهشت خبر ميدهد كه
أُولئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌ .
سورهء 37 . آيهء 40 .
سعدى .
نيابند گنج ار نبينند رنج .
فردوسى .
نيست بىرنج راحت دنيا .
سنائى . واله گردى چو مفلسى پيش آيد . جان پدر تو سفرهء بىنان نديدهاى . كار نكرده را چندش مزد است ؟ الحرفة امان من الفقر . حديث . ز بىآلتان كار نايد درست . نظامى . آدم زنده زندگى ميخواهد .
بيگارى به كه بيكارى . بيگاركشى به كه بيكار باشى . جامع التمثيل . كوشش بيهوده به از خفتگى . جلال الدين رومى . النفس ان لم تشغلها شغلتك .
بهر كار بر نيك و بد چاره هست .
اسدى .
لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى .
سورهء 53 . آيهء 40 . لا تنال الحق الا بالجد . كار ناكرده را مزد نباشد . لكل مجتهد نصيب .
فصاحة سحبان و خط ابن مقلة * و حكمته لقمان و زهد ابن ادهم
اذا اجتمعت فى المرء و المرء مفلس * فليس له قدر به مقدار درهم .
الخلة تدعو الى السله . كوشا باشيد تا آبادان باشيد . انوشيروان .
اى نور چشم من بجز از كشته ندروى .
سعدى . هرچه كاشتى ميدروى . درخت كاهلى بارش گرسنگى است .
درخت كاهلى كفر آورد بار .
كسى را سزد گنج كو برد رنج .
فردوسى . كرا خواسته كارش آراسته است . اسدى . كسب كن تا كاهل نشوى و روزى از خدا خواه تا كافر نشوى . جامع التمثيل . لكل عمل ثواب .
هر عمل اجرى و هر كرده جزائى دارد .
حافظ
زير رنج اندرون دو صد گنج است .
سنائى .
كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ .
سورهء 74 .
آيهء 41 . رنجكشى تا بگنجرسى . جامع التمثيل . سرى كه بالش خواهد نيابد او افسر . عنصرى .
تا رنج تحمل نكنى گنج نبينى * تا شب نرود صبح پديدار نباشد .
سعدى .
تن بيمارى بهتر از كيسه بيماريست . * تن آسان نگردد سر انجمن .
فردوسى .
تو اى دانشى چند نالى ز چرخ * كه ايزد بدى دادت از چرخ برخ
چو از تو بود كژى و بىرهى * گناه از چه بر چرخ گردان نهى .
اسدى .
تو را چون نباشد غم كار خويش * غم تو ندارد كسى از تو بيش .
اسدى .
كس نخارد پشت من جز ناخن انگشت من . ما حك ظهرى مثل ظفرى ، كس نكند بجاى تو آنچه بجاى خود كنى . ما سد فقرك مثل ذات يدك . مردهء مرا هيچكس چون من نگريد
شير گردن ستبر از آن دارد * كه رسولى بخرس نگذارد .
سنائى .
بغم خوارگى چون سرانگشت من * نخارد كس اندر جهان پشت من .
سعدى .
گفت بگذار و گرد كرد برآى .
سنائى . از آسمان كلاه مىبارد اما بر سر آنكه سر فرود آرد . خواجه عبد اللّه انصارى .
هيچ قفلى نيست در بازار امكان بىكليد .
صائب .
الحكم لمن غلب .
حكم خود آنراست كو غالبتر است .
جلال الدين رومى .
دو شير گرسنه است و يك ران گور * كباب آنكسى راست كور است زور .
فردوسى .