صدر المتألّهين به برخى از رواياتى كه بر تجسّم عمل دلالت دارد ، اشاره كرده است . « 1 » او نقل كرده است كه امام صادق عليه السّلام فرمود :
ربّ شهوة ساعة أورثت حزنا طويلا ؛
چهبسا يك ساعت شهوت ، حزن و اندوهى طولانى به يادگار مىگذارد .
و نيز فرمود :
إنّما هي أعمالكم تردّ إليكم ؛ « 2 »
جز اين نيست كه اعمال شما به شما بازگردانده مىشود .
البته روايت دوم صريح در مدّعاست ؛ ولى از روايت اوّل مىتوان پاداش و كيفر نوع دوم را استفاده كرد . هرچند به قرينهء روايت دوم ، مىتوان بر نوع سوم حمل كرد .
در قرآن كريم هم آياتى داريم كه در دلالت بر پاداش و كيفر نوع سوم صراحت دارد ؛ مانند ،
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ * وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ
؛ « 3 »
هركس به اندازه ذرهاى كار نيكويى كند ، آنرا مىبيند و هركس به اندازه ذرهاى كار بدى كند ، آنرا مىبيند .
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً
؛ « 4 »
روزى كه هركس عمل نيك و عمل بدى را كه انجام داده است ، حاضر مىيابد و دوست مىدارد كه ميان او و عمل بدش فاصلهاى دور باشد .
هامش
( 1 ) . ر . ك : الحكمة المتعالية فى الاسفار العقلية الاربعه ، ج 7 ، ص 83 .
( 2 ) . بحار الانوار ، ج 3 ، ص 90 .
( 3 ) . زلزال ( 99 ) آيههاى 7 - 8 .
( 4 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 30 .