ب ) قوس صعود
در قوس صعود ، موجود به سوى كمال توجه دارد . در قوس نزول از قلّهء كمال تنزّل مىكرد و در قوس صعود به سوى قلّهء كمال ، ترقّى مىكند . اينبار از جسم شروع مىشود و تا واجب الوجود ادامه مىيابد .
نخستين مرتبه ، اجسام نوعيّهء بسيط ، يعنى اجرام فلكى و اجسام بسيط است . اعم از اينكه وجود اجسام فلكى مورد قبول باشد ، يا نباشد و اعم از اينكه تعداد عناصر و اجسام بسيط ، چهار يا بيشتر باشد .
در مرتبهء بالاتر ، نوبت به اجسام مركّب معدنى مىرسد . اين اجسام در مرتبهاى برتر از اجسام بسيط قرار دارند . اينها با همهء تنوّع و اختلافى كه دارند ، در طول اجسام بسيط و در عرض يكديگرند . اينها از حركت كمّى و حركت انتقالى محرومند .
با گذر از مرتبهء اجسام معدنى ، نوبت به اجسام نباتى مىرسد كه نفس نباتى آنها را تدبير مىكند و با برخوردارى از خاصيّت جذب و دفع ، از رشد و نما برخوردارند و در ابعاد سهگانهء خود حركت دارند و توليد مثل مىكنند .
نباتات ، زندگى و فوايد اسرارآميزى دارند و با همهء تنوّع و اختلافى كه با يكديگر دارند ، در عرض همديگر و در طول جمادات و از آنها برترند .
پس از مرتبهء نباتات ، نوبت به اجسام حيوانى مىرسد . اينها از نفس حيوانى برخوردارند و به وسيلهء آن ، تدبير مىشوند . نفس حيوانى قوّهء حس و حركت دارد .
حيوان نه تنها حركت كمّى ، بلكه حركت انتقالى هم دارد .
حيوانات با همهء تنوّعى كه دارند ، در عرض يكديگر و در طول اجسام نباتى قرار دارند . اينها ، هم خواصّ نباتات را دارند و هم خواصّى برتر .
پس از حيوانات ، نوبت به انسان مىرسد . بدن انسان ، تحت تدبير نفس ناطقه است . نفس ناطقهء انسانى نه تنها از خواصّ نفوس نباتى و حيوانى - يعنى جذب و دفع