و استوسع رحمة اللّه و ستسمع لهذا فضل بيان .
ترجمه
تنبيه
مبادا در نزد تو اينگونه تلقّى شود كه سعادت در آخرت ، نوعى واحد است . « 1 » و مبادا در نزد تو اينگونه تلقّى شود كه سعادت جز از راه رسيدن به كمال علمى به دست نمىآيد . هرچند رسيدن به كمال علمى ، نوع سعادت را نوعى اشرف مىسازد . « 2 »
و مبادا در نزد تو اينگونه تلقى شود كه خطاهاى گوناگون ، عصمت نجات و رستگارى را قطع مىكند ؛ بلكه قسمى از جهل و رذيلت « 3 » ، سبب هلاك جاودانى و عذاب هميشگى مىشود و قسمى از رذيلت و حدّى از آن ، تنها موجب عذاب محدود و موقّت مىگردد و اين ، در اقليتى از افراد مردم است .
و به كسىكه نجات را بر تعداد كمى منحصر مىكند و براى ابد ، از اهل جهل و خطاها منصرف مىكند ، گوش مده . « 4 »
و رحمت خدا را وسيع بشمار و به زودى توضيح بيشترى در اينباره خواهى شنيد . « 5 »
هامش
( 1 ) . ممكن است توهّم شود كه سعادت ، نوع واحدى است و مخصوص اهل علم است . پاسخ اين است كه چنين نيست .
( 2 ) . اين قسمت ، مكمّل قسمت قبلى است .
( 3 ) . هر جهل و رذيلتى سبب عذاب جاودانى و خلود در جهنم نيست ؛ بلكه جهل مركّب و رذيلتى كه نفس را تاريك و دل را سياه كند و راه بازگشت را ببندد .
( 4 ) . ممكن است توهّم شود كه بيشتر مردم ، گرفتار جهل و خطايند . بنابراين ، شر بر آنها غالب است . پاسخ اين است كه همهء جهلها و خطاها موجب عذاب دايم نيست .
( 5 ) . معتزله گفتهاند : تنها پاكانى كه حق را به برهان شناختهاند ، اهل نجاتند . شيخ الرئيس مىگويد : رحمت خدا بيكران است و تو مبادا رحمتش را محدود شمارى .