تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات شيخ الرئيس ابن سينا ( فارسى ) — صفحة 345

مساهمون:

ص٣٤٥

اقسام موجود

موجودات ممكن به حسب فرض و احتمال پنج قسمند :

1 . خير محض

بر وجود اين‌گونه موجودات ، هيچ شرّى مترتّب نيست ؛ مانند عقول .

2 . خير غالب

بر وجود اين‌گونه موجودات ، شرّ اندكى مترتّب مىشود ؛ مانند آتش كه منافع بسيارى دارد ؛ ولى گاهى به انسان‌ها يا حيوانات يا گياهان و درختان ضرر مىرساند . همين‌طور آب كه خيرش غالب و شرّش نادر است . باد هم مانند اينهاست ؛ زيرا وجود آن بسيار سودمند است ؛ ولى گاهى زيانى هم بر وجود آن مترتّب مىشود .
فرشته‌اى كه وكيل است بر خزانهء باد * چه غم خورد كه بميرد چراغ پيرزنى

3 . خير و شرّ مساوى

موجودى كه خير و شرّش مساوى باشد ، مرجّحى براى وجودش نيست .

4 . شرّ غالب

اگر موجودى بر وجودش شرّ فراوان و خير اندك مترتّب باشد ، نبودنش بر بودنش برترى دارد .

5 . شرّ محض

اگر موجودى هيچ‌گونه خيرى بر وجودش مترتّب نباشد ، شرّ محض است .