اين نمط مشتمل بر چهار بخش است : بخش اوّل ، مشتمل بر شش فصل ، دربارهء « تجرّد و بقاى نفس » است . بخش دوم ، مشتمل بر شش فصل ، دربارهء نفى « اتحاد عاقل و معقول » است . بخش سوم ، با ده فصل دربارهء « علم واجب » است . در آخرين بخش كه پنج فصل دارد ، بحث دربارهء « كيفيّت دخول شر در قضاى الهى » است .
اين گزارش اجمالى دربارهء محتواى نمط هفتم بود و اكنون به گزارش تفصيلى هر يك از بخشها مىپردازيم :
گزارش تفصيلى بخش نخست
شيخ الرئيس در فصلهاى ششگانهء بخش نخست ، دربارهء سه مسئله بحث كرده است : 1 . قوس نزول و صعود ؛ 2 . تجرّد قوّهء عاقله ؛ 3 . بقاى نفس پس از موت .
او براى اثبات بقاى نفس پس از موت ، دو استدلال و براى اثبات تجرّد قوّهء عاقله ، چهار استدلال آورده است .
فصل اوّل
در فصل اوّل بخش اوّل ، ابتدا دربارهء قوس نزول و صعود سخن گفته ، تا جايگاه نفس ناطقهء انسانى را كه هدف ، اثبات بقاى آن پس از موت است مشخّص كند و نشان دهد كه جايگاه آن ، پس از اجسام مركّب جمادى ، نباتى و حيوانى ، در قوس صعود است .
آنگاه نخستين استدلال خود را بر بقاى نفس پس از موت ، ارائه كرده و نشان داده است كه تعلّق نفس به بدن ، تنها تعلّق تدبيرى است و نفس پس از موت بدن ، به مبادى عاليهء خود باقى مىماند و تنها چيزى كه از دست مىدهد ، همان تعلّق تدبيرى است .
البته اگر بدن ، علت حدوث نفس بود ، جا داشت كه گفته شود با زوال بدن ، نفس هم