سلسله گوركانيها ( تيموريان )
امير تيمور - در بلاد تركستان حكومت داشت كمكم جنبشى كرده و در سال « 771 » هجرى نام پادشاهى بر خود نهاد . بناى تسخير بلاد را گذارد . خوارزم وتركستان را مسخر نموده به ايران آمد . تمام ايران وعراق وعرب و آسياى صغير وكردستان وگرجستان را متصرف گرديد . روسيه را نيز غارت كرد . تا مسكو هم رفت . هندوستان را هم قدرى گرفت . شام و مصر را ايضاً به تصرف درآورد . در « 807 » به واسطه اكثار در عرق مريض شد ووفات نمود وايران در عصر اين پادشاه خراب شد ، زيرا كه حكمت وادب وعلم به كلى از ميان رفت . ولى علوم قشريه ترقى كرد . اين پادشاه هر جا را مىگرفت ، خراب مىكرد و بسيار خونخوار بود . شاهرخ - پسر امير تيمور جلوس او « 807 » مدت پادشاهى او « 43 » وفاتش « 850 » . بر همه تيموريها غالب شد و به عكس پدرش جنگى به كسى نكرد ، مگر باطاغيان مفسد وخرابيهاى پدر را آباد نمود و ملت را دوست مىداشت و رعايا را نوازش مىكرد . كريم و با دانش بود . خط ثلث را پس از ياقوت احدى مثل او ننوشته در شيراز خطوطش بر احجار هنوز باقى است وگوهرشاد دختر شاهرخ ميرزا ، مسجدى را در مشهد ساخته ومعروف است [ 1 ] .
هامش
[ 1 ] . مسجد گوهر شاد در مشهد ، از نفيسترين وباشكوهترين بناهاى اسلامى است كه به همت گوهر شاد آغا ، زوجه شاهرخ بن تيمور بين سالهاى 810 - 820 هجرى قمرى بنيان گرديده وگوهر شاد آغا ، املاك ومستغلات فراوانى از اموال خويش وقف بر آن نمود . طول مسجد 57 و عرض آن 52 متر داراى چهار ايوان در چهار جبهه است . كاشىهاى معرق آن بسيار گرانبهاست . پر از ارهها ومنارهها و دور گنبد آن با خطوط بىنظير كوفى ونسخ وثلث ، آيات آسمانى واسماء اللَّه ونام ائمه اطهار نوشته شده وزيباتر ونفيستر از همه ، خط باسنقر بن شاهرخ بن امير تيمور ( 821 هجرى ) نيز در آنها نمايانست .