خوشبختانه نسخهاى از چاپ اول ، آن كه فاقد صفحات اوليه وبخش دوم « البيان . . . » است ، و صفحاتى از نسخه خطى آن ، در ميان « اسناد و مدارك سيد » در كتابخانه مجلس شوراى اسلامى تهران ، نگهدارى مىشود . و البته نسخهاى كه ما به دست چاپ مىسپاريم ، شامل بخش حذف شده آن - البيان في الانجليز و الافغان - نيز مىباشد . اشاره به اين نكته نيز بىمناسبت نيست كه اين كتاب ، توسط « محمّد امين خوكيانى » به فارسى نيز ترجمه شده و تحت عنوان « تتمهء بيان در تاريخ أفغان » در سال 1318 ه ش ، در كابل به چاپ رسيده است . 3 - البيان في الانجليز و الافغاناين بحث همانطور كه اشاره شد ، ظاهراً تكملهاى بر كتاب « تتمه البيان في تاريخ الأفغان » بوده است ، اما چون نشر آن در روزنامه « مصر » - در تاريخ اكتبر 1878 م - در اسكندريه ، و سپس ترجمه و نشر آن در لندن ، [ 1 ] موجب مناقشات و تنشهاى گرديد ، ناشر دوم ، از چاپ آن در آخر كتاب سيد خوددارى نموده است . به همين دليل هم مجلّه « النحلة » ، در همان وقت نقدى بر اين مقال سيد نوشته كه « رد على رد » سيد ، در پاسخ آن است و در نوامبر 1878 م ، در نشريه « مصر » درج شده است . خوشبختانه در اين مجموعه ، كتاب : تتمه البيان و دو مقال مورد اشاره ، همراه با : تاريخ اجمالى ايران ، يك جا در اختيار علاقمندان قرار مىگيرد . اميد كه مورد استفاده عموم واقع گردد . تهران - مهرماه 1379 - رجب 1421 سيد هادى خسرو هادى
هامش
[ 1 ] . مقاله را كشيش « جورج پرسى پادجر » ترجمه نموده و در نشريهThe Homeward Mailدر تاريخ 30 نوامبر 1878 م ، در لندن چاپ شده است . . . متأسفانه متن اصلى - عربى مقاله مندرج در روزنامه « مصر » به دست نيامده و مرحوم دكتر على شلش آن را از روى ترجمه انگليسى ، به عربى برگردانده و در كتاب « الاعمال المجهولة » چاپ لندن ، آورده است .