فرياد پر طنين قرآن كريم وجود دارد كه : * ( إِنَّ الله يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسانِ ) * « 1 » خداوند به دادگرى و نيكوكارى فرمان مىدهد » ؟ اينها خطوطى است كه قرآن براى ايجاد « جامعه اى قرآنى » طرح ريزى كرده است . و امّا احاديثى كه به اصول ياد شده تصريح دارد ، بسيار فراوان است و - چنان كه اشاره كرديم - همه تأييدكنندهء يك ديگر است ، و همه در خطَّ تعاليم قرآن كريم است . . . و خوانندگان در جاى جاى اين دو باب ، نمونه هايى مناسب از آنها را ملاحظه خواهند كرد .
اين در مرتبهء نخست ؛ و در مرتبهء دوم مىگوييم كه : اين امر ( يعنى پراكندن و توزيع اموال ) ، روح و جوهر اسلام است در تنظيم حياتى جامعهء انسانى و قانونگذارى عادلانهء كلَّى . و اصل اساسى ياد شده ، يكى از اصول الهى و مبانى اسلامى در ميدانهاى سياست مالى است ، كه از دلايل اسلامى متّكى بر آيات و احاديث ( با تعبيرهاى متعدّد و بيانهاى گوناگون ) ، و از تقريرهاى عملى پيامبر اكرم « ص » و ائمّهء طاهرين « ع » دستگير ما مىشود ؛ بنا بر اين ، همهء آنچه آورده شد ، مؤيّد اصلى اساسى است در مسائل مالى و اقتصادى ؛ اصلى كه جامعه را به قوامى عادلانه مىرساند ، و به بهره منديى همگون ، و مصرفى متعادل ، و همياريى تضمين شده ، متّكى به اداى حقوق ، و دور از افزونطلبى و تنعّمپرستى و خاصه بخشى و ويژه خواهى ، و در نبرد با فقر و آثار منفى آن . و ما هم اكنون خواننده را بيشتر با اين مسائل آشنا خواهيم كرد :
قرآن كريم ، مواهب طبيعى و نعمتهاى الهى را رزقى براى انسان و وسيله اى محسوب داشته است كه با آنها زندگى وى ادامه پيدا مىكند و وسايل معيشت او فراهم مىآيد ، و مايهء بقا و حركت او است به سوى خير و تكامل ، و كالايى است براى او و چارپايانش ، و وسيله اى است براى گذران معيشت و موادّى براى خوردن و آشاميدن او . قرآن مال و انباشتن آن را هدف نهايى انسان قرار نداده ، و آن را غايت مطلوب اين زندگى و مواهب آن به شمار نياورده است .
هامش
« 1 » « سورهء نحل » ( 16 ) : 90 .