( بلكه همه از آن است كه خداوند آنان را مختار قرار داده است تا هر چه مىكنند به اختيار باشد : طاعت يا معصيت ) ، ( 1 ) و خداوند بندگان را از قدرت تصرّف نيز محروم نداشته است ، ليكن هر چيز و هر كارى كه آنان را بر آن قادر ساخته است ، از حيطهء قدرت او نيز بيرون نيست ، و آنچه را ملك ايشان قرار داده است خود نيز مالك آن است . . . الإمام الصّادق « ع » - في حديث عنوان البصريّ المعروف : قلت : يا أبا عبد الله ! ما حقيقة العبوديّة ؟ قال : ثلاثة أشياء : أن لا يرى العبد لنفسه فيما خوّله الله ملكا ، لأنّ العبيد لا يكون لهم ملك ، يرون المال مال الله ، يضعونه حيث أمرهم الله به . . . « 1 » امام صادق « ع » - در حديث معروف « عنوان بصرى » ، گفتم : اى ابا عبد الله ! حقيقت بندگى چيست ؟ فرمود : سه چيز : اينكه بنده در آنچه خدا بر او منّت گذاشته و بخشيده است براى خود مالكيّت نبيند ، بدان جهت كه بندگان را ملكى نيست ، مال را مال خدا مىدانند ، و آن را در جايى كه خدا فرموده است قرار مىدهند . . . 4 - الإمام الصّادق « ع » - فيما رواه أبان بن تغلب : أ ترى الله أعطى من أعطى من كرامته عليه ، و منع من منع من هوان به عليه ؟ لا ، و لكنّ المال مال الله يضعه عند الرّجل ودائع . . . « 2 » امام صادق « ع » - به روايت ابان بن تغلب : آيا به نظر تو ( اى ابان ! ) ، خداوند به
هامش
« 1 » « بحار » 1 / 225 ، به نقل از خطَّ « شيخ بهاء الدّين عاملى » .
« 2 » « تفسير عيّاشى » 2 / 13 .