ضعف و قدرت در مردم ، از خلال آيات قرآن كريم دستگير ما مىشود ؛ حال چگونه مىتوانيم صورتى كامل از اين موضوع به دست آوريم ؟ و اين است آنچه مىخواهيم از خلال آن دسته از آيات قرآنى در معرض مطالعه قرار دهيم ، كه به موضوع ضعيفان و مستضعفان در رويارويى با نيرومندان و مستكبران پرداخته است .
« مستضعفان در همراهى با پيامبران : پيامبران ، از همان آغاز ، با اين اعتراض قدرتمندان و شادخواران و مستكبران روبرو شدند كه چرا طرفداران شما را جماعتهايى فقير و ناتوان - و از لحاظ اجتماعى پايين - تشكيل مىدهند ؟ و اين جماعتها همانهايى بودند كه پايگاهى گسترده و مردمى براى نشر آيين پيامبران بودند . و اين اعتراض از ديدگاه اهانت و تحقير نسبت به اين گروههاى برده شده صورت مىگرفت ، كه نمايندهء هيچ حجم بزرگى در مقياسهاى اجتماعى قدرت نبودند ؛ و همين امر بهانه اى بود تا گروههاى قدرتمند را از گرويدن به آيين پيامبران باز دارد ، زيرا در رديف آن مؤمنان درآمدن ، با موقعيّت برتر آنان - كه وضعيّت را براى ايشان حفظ مىكرد و هر امتيازى را در اختيارشان قرار مىداد - تناسب نداشت .
« قرآن كريم در گفتار خود در بارهء موضع پيامبران ، تنها به اين ناحيه بسنده نكرده ، بلكه قضيّه را به جهتگيريى نيرومندتر كشيده است ؛ زيرا واكنش پيامبران در برابر اين گونه اعتراضات ، فهماندن قاطع اين امر به معترضان بود كه اگر با آنان هماهنگى نشان دهند ، موقعيّت رسالتى خويش را - در نزد خداوند - از كف مىدهند و مأموريّتى كه براى آن برگزيده شدهاند لغو مىشود ، چه در آن صورت كسانى خواهند بود كه پيروزى را در پرتو موقعيّتهاى اجتماعى ( و توجّه صاحبان قدرت ) جستجو مىكنند ، نه در پرتو موقعيّت الهى خويش ( و تأييدات غيبى ) ؛ و اين چگونگى به يقين آنان را از خداوند دور مىكند ، و در وضعيّتى قرار مىدهد نامتناسب و فاقد هر گونه تأثير و خاصيّت . . .
« و خلاصهء تصوّرى كه ما از داستان مؤمنان مستضعف در كنار پيامبران به دست مىآوريم اين است كه گروههاى مستضعف اجتماع پايگاه بزرگ و مستحكم دعوتهاى خير و رسالتهاى الهى بودهاند ، بدان
الحياة ( فارسي ) — صفحة 552
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص٥٥٢