« من اصبح لا يهتمّ بأمور المسلمين فليس منهم « 1 » هر كس شب را به صبح رساند بىآنكه نگران امور مسلمانان باشد مسلمان نيست » ؛ نيز فرموده است : « ما آمن بي من بات شبعان و جاره جائع « 2 » كسى كه شب را سير بگذراند و همسايهء او گرسنه باشد ، به من ايمان نياورده است » . و در تعليمات اسلامى اصول و ملاكهايى است كه ما را به آن بر مىانگيزد كه در بارهء همهء مستضعفان - در خاور و باختر زمين - توجّه و اهتمام داشته باشيم ، چون همهء آنان بندگان خدايند ، كه محروم ماندهاند و زير فشار مستكبران بيچاره شدهاند .
2 - در بارهء بهره كشى از مردم و كاستن حقوق و بهاى كالاى ايشان
از مهمترين هدفهاى پيامبران ، از بين بردن بهره كشى است در همهء شكلهاى عينى و مظاهر ملموس آن . و اهميّت اين هدف به آن اندازه است كه پيامبران پس از دعوت مردم به شناختن خدا و پرستيدن او ، همگان را به اين امر دعوت مىكردهاند . و از اينجاست كه قسط و اجراى آن مظهر اجتماعى شريعت توحيدى است و دليل است بر عمل كردن به احكام آن : * ( « وَإِلى مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً قالَ : يا قَوْمِ اعْبُدُوا الله ، ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُه ، وَلا تَنْقُصُوا الْمِكْيالَ وَالْمِيزانَ . . . ) * « 3 » به سوى ( مردم ) مدين برادرشان شعيب را ( فرستاديم ) كه گفت : اى مردم ، خداى يگانه را بپرستيد ، كه معبودى جز او نداريد ، و پيمانه و ترازو را ( به هنگام پيمايش و كشيدن ) كم مدهيد . . . » ؛ « * ( وَيا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيالَ وَالْمِيزانَ بِالْقِسْطِ ) * . . . « 4 » اى مردم ، پيمانه و ترازو را ، با رعايت عدالت ، تمام بدهيد . . . » . و در آيهء ديگرى آمده است كه شعيب پيغمبر « ع » پس از فراخوانى مردم به پرستش خدا و آوردن دليل و برهان براى دعوت خويش و تثبيت جايگاه الهى خود ، به فرمان دادن به اجراى قسط پرداخت و فرمان داد تا پيمانه ها را پر و پيمان بدهند و اجناس را درست وزن كنند ،
هامش
« 1 » « كافى » 2 / 164 .
« 2 » « كافى » 2 / 668 .
« 3 » « سورهء هود » ( 11 ) : 84 .
« 4 » « سورهء هود » ( 11 ) : 85 .