توضيح مقصود از اين علم - كه جز از قرآن كريم و آموختن از دانايان معصوم قرآن به دست نمىآيد - كشف واقع و وصول به آن است ، بر حسب خود واقع و نفس الامر ، نه به صورت تصوّر ذهنى - چنان كه بدان اشاره كردهايم - و اين علم به هيچ روى تابع اصطلاحات - هر چه و هر گونه باشد - نيست ، بلكه به مراتب از آنها بالاتر و شريفتر است .
واژه ها و اصطلاحات و ادات تعبيرى اين علم در قرآن كريم و احاديث معصومين « ع » آمده است ؛ بايد از آنجا گرفت بدون آنكه تأويلى به كار برد ، يا تفسيرى به رأى كرد ، يا با فلسفه ها و نحله ها و عرفانهاى اصطلاحى و امثال آنها در آميخت ، كه در اين صورت ، ديگر آن « علم وحيانى » نخواهد بود . و در اين علم هيچ اختلافى و تعارضى نيست . و از اين جهت بر عكس علوم و عرفانها و فلسفه هاى بشرى است كه هماره معركهء اختلافهاى بنيادين و مناقشه هاى گرانسنگ است .
و بايد دانسته باشد كه معارف اسلامى ( نظام علمى و شناختى اسلام ) ، به خودى خود كامل و بسنده و مكتفى به خود است ، و به هيچ مكتب ديگرى نيازمند نيست ، به شرط آنكه همهء ابعاد آن ( يا روش ويژهء خود قرآن ) درك شود ، و از راههاى درست آن و اهل آن به دست آيد ، و خصوصيّات آن ، در نزد استادان خالص قرآنى آموخته گردد ، استادانى كه فلسفه و عرفان را مىدانند ، و از موارد انتقاد بر مسائل آنها آگاهند ، و با گذشت از مرحلهء فلسفه و عرفان و اين اصطلاحات ، حقايق قرآنى را ( به صورتى خالص ) ، همراه « تعقّل قرآنى » تبيين مىكنند .
و از امورى كه اهميّت بسيار بالاى علم حاصل از قرآن كريم و اهل قرآن را براى ما آشكار مىسازد ، اين است كه اين علم محدود به همان « صورت حاصلهء از شىء در عقل » نيست ، يا كشف عرفانى اصطلاحى با سلوكهاى ممتزج ، بلكه به « نور حاصل از واقع در قلب » منتهى مىگردد ، كه با آن ، حقيقت واقع - چنان كه هست - شناخته مىشود .
و اين گونه احاديث و تعاليم كه غنا را در قرآن و با قرآن مىداند ابعادى دارد كه بايد از آنها غفلت نورزيد . يكى از آن ابعاد ، « غناى
الحياة ( فارسي ) — صفحة 468
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص٤٦٨