اين زمينه سازى فكرى و تربيتى به شعله ور ساختن آتش يك انقلاب دگرگونساز ، در برابر سلطه هاى اقتصادى و ستمگريهاى تكاثرى در آفاق زندگى انسانى توفيق پيدا مىكند ، و پايگاههاى گروههاى كامور و جبّاران اقتصادى و موضعگيريهاى ايشان را متزلزل مىسازد ، و آنان را به ذلَّت و حقارت فرو مىكشاند ، چنان كه امام على بن ابى طالب « ع » در آغاز خلافت خود كه مىخواست اين برنامهء قاطع اسلامى را استحكام بخشد و چارچوب آن را تعيين كند چنين فرمود : « تا اينكه فروتر شما برتر و برتر شما فروتر شود » .
و اين سخن را امام در آن هنگام گفت كه مردمان در مدينه با او بيعت مىكردند ، و مىديد كه اسلام همچون پوستينى شده است كه آن را وارونه پوشيده باشند . و سبب آن اين بود كه گروهى بر اموال مستولى شده بودند ؛ و اين امر باعث شيوع تكاثر در نزد مشتى ، و فقر و مسكنت در نزد اكثريّت مردم شده بود . از اين رو در خطبه اى بيداركننده و انقلابى - به منظور بيم دادن متكاثران غرقه در ناز و نعمت از عواقب ظلم - چنين فرمود : « ذمّتي بما أقول رهينة و أنا به زعيم : إنّ من صرّحت له العبر عمّا بين يديه من المثلات ، حجزته التّقوى عن تقحّم الشّبهات ؛ ألا ! و إنّ بليّتكم قد عادت كهيئتها يوم بعث الله نبيّكم - صلَّى الله عليه و آله - و الَّذي بعثه بالحقّ لتبلبلنّ بلبلة ، و لتغربلنّ غربلة ، و لتساطنّ سوط القدر ، حتّى يعود أسفلكم أعلاكم و أعلاكم أسفلكم . . . « 1 » اين سخن كه مىگويم درستى آن را به گردن مىگيرم و ضامن صحّت آنم ( پس خوب گوش دهيد و نيك فرا گيريد و ژرف در آن بينديشيد ) ، هر كس در عقوبتهاى روزگار با ديدهء عبرت نگر بنگرد ، تقوا گزينى او را از فرو افتادن در كارهاى شبهه ناك باز دارد . آگاه باشيد ! شما امروز در گرداب بلايى افتادهايد كه در آغاز بعثت پيامبر « ص » ، گرفتار آن بوديد ( اوضاع منحط جاهليّت از نو زنده گشته است ) ، و به آن خدا - كه پيامبر را به حق مبعوث كرد - سوگند كه آنچنان در هم ريزيد ، و آنچنان در غربال حوادث بيخته گرديد ، و چون ديگافزار جوشان زيرورو شويد ،
هامش
« 1 » « نهج البلاغه » / 66 - 67 ؛ « عبده » 1 / 43 .