( و عقيده اش همراه عمل باشد ) . و كسى كه با فرمانبردارى ستمگران فرمان خدا را زير پا گذارد ، دين ندارد . سپس فرمود : « و همگان را تكاثر سرگرم ساخت تا آنگاه كه به ديدار قبرستان شتافتند » .
بنگريد ! روشى كه اسلام براى مبارزه با تكاثر و مال اندوزى پى نهاده است بر شناخت اصول چهارگانه اى مبتنى است كه مردمان را به تكاثر مىخواند و راه را در برابر آن باز مىكند ؛ و بر تمايز قائل شدن ميان اين اصول ، تا با هر يك چنان كه شايستهء آن است مبارزهء شود . اصول چهارگانه از اين قرار است :
1 - اصل نفسى .
2 - اصل اقتصادى .
3 - اصل اجتماعى .
4 - اصل سياسى .
و اينك توضيحى در بارهء اين اصول .
اصل اوّل - تكاثر و مالدوستى و مال اندوزى ريشه در ژرفاى جان آدمى دارد ، كه بايد با تمرينهاى تربيتى ، در سطوح مختلف ، و با كار فرهنگى در بارهء افراد و اجتماع ريشه كن گردد .
اصل دوّم - مالطلبى و نگاهبانى آن ، شخص را به گردآورى و افزون سازى مال فرا مىخواند ، بنا بر اين ، تأكيد اسلام بر اكتفا كردن به قدر كفاف و گذران مناسب ، و ستايش بزرگان دين از كسى كه « زيادى گفتارش را نگاه مىدارد و زيادى مالش را انفاق مىكند » ، بهترين فراخوانى به طرد و ترك تكاثر مالى است .
اصل سوّم - نظام فرهنگى و معنوى اجتماع و جنبه هاى اخلاقى و تربيتى ، عاملى است كه سنگ بنا و شالودهء اصلى نظام اقتصادى را در زندگى مادّى و معيشتى فرد و اجتماع - چه تكاثرى و چه اسلامى - تشكيل مىدهد . و چگونگى همين نظام ياد شده است كه زمينه را براى
الحياة ( فارسي ) — صفحة 376
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص٣٧٦