چارچوب منحصر نمىماند ، بلكه به شكلى همه گير به اجتماع سرايت مىكند ، و آن را ميدان آشوبها و كشمكشهاى سخت قرار مىدهد ، و ايمنى و صلح و همسازى را از آن دور و استقامت در خور را از آن سلب مىكند . علاوه بر اين ، انديشه و فرهنگ و اخلاق عملى را به صورتهايى در مىآورد كه متناسب با هدفهاى طاغوتى و هماهنگ با آنها باشد . و اين امرى است آشكار ، زيرا سرازير شدن ثروتها و مقادير گزافى از مال به جيب گروهى از مردم مالدار و انباشته شدن در حسابهاى بانكى ايشان ، و ربودن حقوق و دزديدن ارزاق مردم - چنان كه در احاديث آمده است - و ايجاد كمبود در بخشهاى بزرگى از اجتماع ، و باقى نگاه داشتن گروههايى را در سطوح زندگى بسيار پائين ( تا بتوانند آنان را پيوسته مورد بهره كشى قرار دهند ) ، و پشتيبانى كردن از سياستهاى اقتصادى همسو . . .
همهء اينها از امورى است كه به درگيريهاى پى در پى ميدان مىدهد ، و موجب پيدايش تنش و اضطراب در مردمان ديگر مىشود .
از اينجا معلوم مىشود كه بحرانهاى فرساينده و مشكلات سهمگين - از كوچك و بزرگ - از سوى نظامهاى مالى طاغوتى به اجتماعات بشرى سرايت مىكند و جوّ جهان را متشنّج مىسازد ، و امنيّت و آسايش و آرامش را از ميان مىبرد .
( 2 ) - گمراهى اجتماعى : طغيان مالى و طاغوتيگرى اقتصادى همچون چيزى را كد در يك محل بر جاى نمىماند ، بلكه اگر در شمارى از مردم پيدا شد به ديگران نيز سرايت مىكند ، و اگر در حالاتى ظهور پيدا كرد در حالات ديگر نيز پيدا مىشود ؛ از اين رو در احاديث از اين پديده به « ضلال » ( گمراهى ) تعبير مىشود ، چنان كه امام على « ع » مىفرمايد : « . . . و من طغى ، ضلّ على غير يقين ، و لا حجّة له ( 1 ) هر كس طغيان كند ، گمراه گردد ، و به يقينى دست نيابد ، و ( در نزد خداوند ) حجّتى ندارد » . « 1 » و واضح است كه خود تجاوز كردن از حدّ ميانه گمراهى است ، و همان است كه آدمى را به گمراهيهاى ديگر مىكشاند .
هامش
« 1 » « خصال » 1 / 234 .