مقدارى از آنها در جاى جاى از اين دو باب آمده است ، ما را به آن راهنمايى مىكند كه بدانيم اسلام در بارهء تأمين پنج چيز ، براى تنظيم حيات اقتصادى دينى ، اهتمام مىورزد :
( 1 ) - تأمين حيات جسمى مادّى ( از راه بر انداختن نادارى ؛ إنّما بني الجسد على الخبز « 1 » تن آدمى بر نان بنا شده است ) .
( 2 ) - تأمين حيات فكرى و عقلى ( نيز از راه برانداختن فقر و نادارى ؛ الفقر مدهشة للعقل « 2 » نادارى مايهء سراسيمگى عقل است ) .
( 3 ) - تأمين حيات دينى اعتقادى ( نيز با برانداختن فقر ؛ إنّ الفقر منقصة للدّين « 3 » فقر نقصى براى دين است ، ؛ الفقر كاد أن يكون كفرا « 4 » فقر نزديك آن است كه به كفر بينجامد ) .
شيخ محمد عبده مصرى در شرح اين سخن مولا « ع » در « نهج البلاغه » : « فانّ الفقر منقصة للدّين » مىگويد : ( 5 ) « چون فقر شديد شود ، بسا هست كه آدمى را به خيانت وامىدارد ، يا به دروغ گفتن ، يا به تن به خوارى دادن ، يا به كوتاهى در يارى حق ؛ و اينها همه نقص در دين و ديندارى است » .
( 4 ) - تأمين حيات دينى عملى ( نيز با برانداختن فقر ، فلو لا الخبز ما صلَّينا . . . « 5 » اگر نان نبود نماز نمىگزارديم و روزه نمىگرفتيم و به اداى واجبات پروردگارمان نمىپرداختيم ( يعنى نمىتوانستيم پرداخت ) .
( 5 ) - تأمين حيات قلبى باطنى ( نيز با برانداختن فقر ؛ زيرا كه من ابتلي بالفقر ، ابتلي بأربع خصال . . . بالضّعف في يقينه « 6 » هر كس كه به فقر
هامش
« 1 » « كافى » 6 / 286 ، از سخنان امام صادق « ع » .
« 2 » « نهج البلاغه » / 1238 ؛ « عبده » 3 / 229 .
« 3 » « نهج البلاغه » / 1238 ؛ « عبده » 3 / 229 .
« 4 » « امالى » شيخ صدوق ، از سخنان امام صادق « ع » .
« 5 » « كافى » 5 / 73 ، از سخنان پيامبر اكرم « ص » .
« 6 » « بحار » 69 / 47 ( چاپ بيروت ) ، 72 / 47 ( چاپ تهران ) ، از كتاب « جامع الأخبار » ، از سخنان امام على بن ابى طالب « ع » .