و تعاليم ژرف آن را دريابيم ، بويژه آنچه به جنبه هاى منفى مال از نظر اجتماعى مربوط مىشود :
اين جملهء حديث : « أو يظهر فيهم المال مال و دارايى آنان فراوان شود » ، اشاره دارد به تمايلات تكاثرى و سرمايه دارى و غلبه يافتن مال و مالطلبى بر شئون زندگى . و مقصود از اين ظهور و فراوانى مال ، تمايل گروهى از مردم است به زندگى تكاثرى و شادخوارى و سرمايه دارى ، و استيلاى اين نمودهاى مايهء هلاكت بر همهء شئون ايشان . و اين حالت اجتماعى و اقتصادى زمانى پديد مىآيد كه موضع الهى مال در معرض فراموشى قرار گيرد ، و درآمد و مالكيّت اندازه اى نداشته باشد ، و براى انباشته شدن اموال در نزد عدّه اى مانعى ديده نشود ، و دست بازرگانان و واردكنندگان كالاها و توليدكنندگان و كارخانه داران و مالكان و كسانى كه در ميدانهاى اقتصادى همه گونه فعاليّت مىكنند ، باز شود تا هر اندازه بخواهند مال جمع كنند ، و خود و كسانشان به اندازه اى كه دوست دارند از آن به مصرف برسانند ؛ و دستاويز ايشان آزادى در مالكيّت و مصرف باشد ، و كسانى نيز به اين گمراهى اقتصادى آفرين بگويند ؛ در چنين اوضاع و احوال تودهء مردم با خطرى روبرو مىشوند كه پيامبر هادى « ص » آن را سبب طغيان و گردنكشى و خود گم كردن ( گروه توانگر ) دانسته است ، و همعرض دو مصيبت بزرگ - كه از بزرگترين مصيبتهاست - قرار داده است :
1 - معنا كردن قرآن بر خلاف محتواى قرآنى ( از راه تأويل ) ، 2 - پيروى كردن از لغزش و خطاى دانشمند دينى .
و از آن جهت اين دو امر از بزرگترين مصيبتهاست كه سبب مسخ اسلام و گسستن شيرازه هاى اصلى آن مىگردد ، چنان كه معلوم است .
حاكميّت يافتن مال در جامعهء اسلامى و شيوع تمايلات افزونطلبى و آزاديهاى اقتصادى نيز چنين است ، يعنى اين چگونگى نيز راه را براى بدنامى اسلام ، و ميل مردم براى رهايى از چنگال طاغوتهاى اقتصادى و تعدّيهاى مالى به سوى مكتبهاى الحادى و آشوب آفرين هموار مىسازد ؛ كه خدا چنين روزى را پيش نياورد . پس حق با « هادى » بزرگ است ، كه از شيوع سرمايه دارى در ميان امّت و هدف شدن مال براى مسلمانان
الحياة ( فارسي ) — صفحة 243
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص٢٤٣