كوشش - بدان گونه كه در حديث ديديم - به دست آيد .
و همهء اين تعاليم دينى ، با نظامهاى تكاثرى و ارزشهاى حاكم بر آنها در تضادّ است ، چه مال در اين نظامها - بيشتر - از مال به دست مىآيد نه از سعى و كوشش . و همين امر سبب اصلى رواج يافتن ظلم اقتصادى در اجتماعات بشرى است . آرى ، ثروتهاى شگفت انگيزى كه در تصرّف متكاثران است ، نتيجهء تلاشها و دسترنجهاى ايشان - يا پسران و دختران غرق در ناز و نعمت و فارغ از هر كوشش و تلاش ايشان - نيست بلكه نتيجهء رنج و زحمت مزدوران و كارگران و روستاييان مستضعفى است كه مورد بهره بردارى قرار گرفتهاند و خونشان مكيده شده است ، پس اين اموال و امكانات گسترده - اغلب - با غصب حقوق به دست آمده است .
بر اساس احاديث ياد شده - و آيات قرآنى مشتمل بر همين مضامين - تكليف اين مالها و سودهاى چندين برابر كه با يك « تلفن » - و همانند آن - به دست مىآيد نيز روشن مىشود ، زيرا كه جريان سودهاى متراكم و دخلهاى آنچنانى چيزى نيست كه اسلام آن را - با توجّه به همهء تعاليم اسلامى كه اشكال گوناگون ستم و تعدّى را طرد مىكند - تصويب كند .
ط - حفظ اموال عمومى و بيت المال و تأكيد قاطع بر آن
قرآن
1 * ( إِنَّ الله يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الأَماناتِ إِلى أَهْلِها . . . ) * « 1 » خدا به شما فرمان مىدهد كه امانتها را به صاحبان آنها بازگردانيد . . .
هامش
« 1 » « سورهء نسا » : 58 .