آگاهى و پى بردن به فسادهاى اجتماعى و محروميّتها شود ، و نگذارد مردم دريابند كه اين فريب گسترى و ستمگرى چگونه در زندگيهاى ايشان راه يافته است . و چون مردمى چنين ناآگاه گشتند به رخدادهايى بىارزش و مسائلى فرعى مىپردازند ، كه از نظر زندگى و دين و انسانيّت ايشان هيچ گونه اهميّتى ندارد . پس از اينجاست كه كامرانان متنعّم و اشراف جامعه اهل و اصل فتنهاند ، و اوّل و آخر فتنه ها ( آشوبها ، سختيها ، سقوطها و گمراهيها ) - چنان كه در حديث شريف نبوى آمده است « 1 » - اينانند .
سه - شادخواران خودبزرگنما ، از سويى ديگر نيز ، از پيشرفت مقاصد صحيح جامعهء بشرى جلوگيرى مىكنند ، و فتنه ها به راه مىاندازند ، و امور را براى مردم واژگونه مىنمايانند « 2 » ؛ و اين همه از آنجاست كه نمىخواهند حقوق حقهء مردم را به ايشان بدهند ، از اين رو در منابع درآمد مالى مستضعفان اخلال مىكنند و بنيهء مالى ايشان را ناتوان مىسازند ، و فرصتها و استعدادهاى ايشان را براى به دست آوردن مال و جلوگيرى از فقر و تهيدستى از كار مىاندازند ، تا پيوسته نيازمند باشند و براى آنان همچون برده كار كنند . و آيا محرومان و زحمتكشان ، با اين اوضاع و احوال ، راهى براى ايستادگى قاطع در برابر اميال متجاوزان اقتصادى و هوسهاى پايان ناپذير آنان خواهند داشت ، بويژه با نفوذ ايشان در همهء سطوح اجتماعى . . .
( 5 ) - تسلَّط يا بى تكاثرى . . . بر توده ها : واضح است كه تسلَّط مالى و اقتصادى بر توده هاى مردم جز با تسلَّط سياسى تحقّق پيدا نمىكند . و اين تسلَّط - در بيشتر اوقات - جز با استيلاى نظامى ميسّر نيست . به همين جهت مشاهده مىكنيم كه از مهمترين هدفهاى مستكبران و توانگران و كاموران ، براى تحميل سلطهء خود بر توده هاى مردم و تداوم اين سلطه - در همه جاى جهان - كوشش پىگير براى دستيابى به
هامش
« 1 » « مكارم الأخلاق » / 526 - متن حديث در صفحهء 131 - 132 از نظرتان گذشت ، نيز فصل 19 ، از اين باب ( جلد چهارم ) .
« 2 » فصل 19 ، از اين باب .