منحرف شوند ، و حق و عدالت و فضيلت را پس پشت اندازند ، ديگر ، بديها و شرها را تشخيص نخواهند داد ، و پرهيزگارى و فجور را از يك ديگر باز نخواهند شناخت ، پس در برابر تباهيها و تبهكاران و ستمها و ستمگران بىاعتنا و بدون تعهّد باقى خواهند ماند ؛ نه در انديشهء بر پا كردن انقلابى براى اقامهء عدالت مىافتند ، و نه به جنبشى براى اقامهء حق مىپردازند ، و در اين هنگام است كه روحيّه ها پست و عزيمتها سست مىشود ، و تباهيها و ستمگريها شيوع پيدا مىكند ، و تبهكاران و ستمگران - كه در برابر خود مانعى نمىبينند - سخت به كار فساد و تباهى خود بر مىخيزند ، و حاصل تلاش مردم و فرزندان اجتماع را تباه مىكنند . پس آنگاه تنبلى و بيحالى در ميان افراد شايع و ناكامى فراگير مىشود ، و بيشتر بخشهاى اجتماع در بدبختى فرو مىرود .
و چون مردمان به صورتى در آيند كه وصف كرديم ، اگر بفرض روزى چنان احساس كنند كه فساد و ظلم اجتماع را فرا گرفته ، و اين نتيجهء جنايت آميز زندگى نخوتبار كاموران است ، ديگر قدرت مبارزه و ايستادن در برابر آنان را نخواهند داشت ؛ به اين دلايل :
يك - مردم در اين گونه حالات در دامهاى مفاسد اخلاقى و شهوات پوچىآفرين اسير مىگردند ، همان مفاسد و شهواتى كه به دست كاموران رواج يافته و در جان مردم نفوذ كرده است ، و چنان سدّى در برابر هر انقلاب و درگيرى ايستاده است ؛ و در اين صورت نه ديگر شهامتى براى قيام به هم مىرسد و نه ايثارى براى فداكارى - از آن گونه كه براى آزادگان ستم ستيز و مقاوم در برابر ستمگران ضرورى است - و نه دستها به دستگيرهء محكمى از فرهنگ راستين و تعاليم دينى آزاد و صريح و مبارزه آموز دست مىيابند ؛ و در چنين وضعى ، زندگى جامعه اى بدين حال ، سبب دوام يافتن زندگى انگلى شادخواران و كاموران مىشود ، به جاى اينكه باعث ريشه كن كردن آن آسيب اجتماعى باشد .
دو - شادخواران افزونخواه ، با ايجاد بحرانها و گمراه كردن انديشه ها ، مردمان را در بيخبرى و نادانى و جمود فكرى نگاه مىدارند . و از اين راه مىتوانند تواناييهاى جسمى و نيروهاى فكرى آنان را هدر دهند و اين همه را در مسيرهاى منحرف بيندازند ، تا جايى كه سبب دور گشتن مردم از
الحياة ( فارسي ) — صفحة 184
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص١٨٤