در اين حديث ارشادگر و جهت بخش ، و آموزش بيداركننده ، بخشهايى زنده و مهم ، در بيان چگونگى كسب مال و حدود مشروع و راههاى درست صرف كردن آن مشاهده مىشود ، كه دوست داريم نظر خوانندگان را به آنها بيشتر جلب كنيم ، زيرا عمل به آنها و چارچوبهاى تعيين شده در آنها ، در ساختن اجتماعى اسلامى و سالم تأثيرى قاطع دارد . بخشهاى مورد اشاره ، در آيات و احاديث و مضمونهاى سازندهء آنها - هماره - تأييد و تكرار شده است :
( 1 ) - كسب مال بدون معصيت ( كسب معتدل و مشروع ) : « طوبى لمن اكتسب من المؤمنين مالا من غير معصية « 1 » خوشا به حال مؤمنى كه مالى را بدون معصيت به دست آورد » . اين بخش از حديث اشاره به اين امر دارد ، كه كسب مال واجب است از معصيت و گناه - خواه اقتصادى و خواه غير اقتصادى - دور باشد ؛ با توجّه به اين موضوع كه گناه اقتصادى و خواه غير اقتصادى - دور باشد ؛ با توجّه به اين موضوع كه گناه اقتصادى از بزرگترين گناهان اجتماعى است ، كه زيان آن گسترده تر و وخامت آن شديدتر است . گناهانى كه امام جعفر صادق « ع » آنها را اساس انهدام اجتماعى و علَّت اصلى فقر فقيران و گرسنگى گرسنگان و برهنگى برهنگان مىداند « 2 » ، اغلب ، گناهان اقتصادى است ، و چنين است گناهانى كه ثروتمندان ولخرج مرتكب مىشوند ، و اموال و كالاهاى فراوانى را به ميل اندازه ناپذير و شكمهاى سيرى ناشناس خويش مصرف مىكنند ؛ و مسرفانى كه چيزهايى را مىخرند و مىپوشند يا مىخورند كه از آن ايشان ( و حق ايشان ) نيست « 3 » . . . از اين گونه گناهان است امساك و بخل و احتكار و اجحاف در نرخگذارى ، و ستمروايى بر مزدبگيران و كارگران و زحمتكشان و كم دادن حقوق ايشان ، و گناهان و تعدّيهاى ديگر .
( 2 ) - انفاق ( هزينه گذارى ) بدون معصيت ؛ « و أنفقه في غير
هامش
« 1 » « تحف العقول » / 28 . براى آسان شدن كار خوانندگان ، مدارك احاديث و شماره هاى آيات را ، در « نگاهى به سراسر فصل » نيز مىآوريم ، اگر چه در خود فصل ذكر شده باشند .
« 2 » « وسائل » 6 / 4 ؛ نيز فصل 38 ، از باب 11 ( جلد چهارم ) .
« 3 » « خصال » 1 / 121 .