حركت تكاملى آدمى ، چه هماهنگى ارتباط آدمى با كاينات - در سلسلهء بزرگ هستى - سبب مىگردد تا انسان در خط تكامل كلَّى جهانى قرار گيرد ، و از آن منحرف نشود ، و لغزش پيدا نكند ، و كارش به سقوط نينجامد ؛ ليكن هنگامى كه آدمى از اين چارچوب عمومى و طبيعى - كه دين الهى براى او معيّن كرده است - بيرون رود ، و به انباشتن بيحساب ثروت ، و ترك انفاق ، و اسراف در مصرف روى آورد ، در پرتگاههاى هلاك فردى و اجتماعى درمىافتد ، و در مغاك نابودى فرو مىغلتد ؛ خداى متعال مىفرمايد : * ( « كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَلا تَطْغَوْا فِيه ، فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي ، وَمَنْ يَحْلِلْ عَلَيْه غَضَبِي فَقَدْ هَوى ) * « 1 » ، ( 1 ) از روزيهاى پاكيزه ( و حلالى ) كه به شما دادهام بخوريد ، و اندازه نگاه داريد ، و گر نه به خشم من دچار خواهيد گشت ؛ و هر كس به خشم من دچار گردد ، در دوزخ سرنگون شود ، » ، نيز : * ( وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ الله وَلا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ) * « 2 » در راه خدا انفاق كنيد ، و به دست خود خويشتن را به هلاكت نيندازيد » ، و امام على « ع » مىفرمايد : ( 3 ) « هر كس انحصارطلبى كند ( و بخواهد بخشى از اموال را به خود اختصاص دهد و در انحصار خود گيرد ) ، هلاكت خواهد شد » ( من يستأثر من الأموال يهلك ) . « 3 » پس زياده روى در خوردن ، يا جمع كردن مال ، هر دو انسان را به طغيان وامىدارد و از راه مستقيم دور مىكند ، و به غضب خدا دچار مىسازد * ( ( فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي ) ) * ، و به مهلكه ها درمىافكند * ( ( وَلا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ) ) * .
و از اينجا آشكار مىشود كه ، به همان گونه كه تباه كردن ثروتها و منابع طبيعى بر انسان حرام است ، ضايع كردن مال و اسراف كردن در خرج آن ، و جلوگيرى از گشتن آن در دست مردم نيز بر وى حرام است . و اين خود دليل ديگرى است بر وجود رابطه هاى مذكور ميان مال
هامش
« 1 » « سورهء طاها » ( 20 ) : 81 .
« 2 » « سورهء بقره » : 195 .
« 3 » « تحف العقول » / 155 .