فضيلت كافى ووافى أو وآنكه بر همدورههاى خود مقدّم بوده است ، بديهي است مرد كامل كسى است كه خطا واشتباهات أو شمرده شود ومرد سعادتمند كسى است كه لغزشهاى أو به حساب بيايد » .
صاحب روضات به شدّت از أو دفاع كرده وتمام اتّهاماتى را كه به أو نسبت دادهاند نفى ورد كرده وقسمتى از بيانات أو را كه در بعضي از كتابهاى أو در ردّ صوفيه ومذمّت آنان آمده نقل كرده است . همين مىرساند كه فيض به شدّت بر صوفيان حمله نموده وآنها را شيّاد ودروغگو وبدعتگذار وتهمت زن معرّفى كرده است .
هرطور باشد ملّامحسن فيض از رجال بارز علم وفلسفه واخلاق وحديث است .
وى تمام عمر خود را در راه علم ومعرفت صرف كرد وهميشه در راه دانش ، جدّى وكوشا ومفيد بود وبسيار بعيد است كه صاحبان مغزهاى بزرگ وفكور به خرافات تصوّف وصوفيه معتقد شوند وبه آنها ايمان داشته باشند ، چون خرافات آنان مبتنى بر تردستى وچشم بندى وحيله است . مردى ، چون فيض كاشاني با آن درجهى علمي ممكن نيست زير بار آن خرافات برود ، بديهي است قدر علما ومقام آنها بالاتر از اينهاست .
[ آراء وعقائد فيض رحمه الله ]
امّا آراء أو كه سبب حملهى ديگران بر أو شده است به اين قرار است :
اوّل - آنكه أو به « وحدت وجود » قائل بوده ورسالهاى در اين مورد نوشته وچنانكه گفتهاند در آن رساله تصريح به وحدت وجود كرده است وفقيه معروف شيخ يوسف بحرينى مدّعى ديرين آن رساله است ، اين رأى اگر نسبتش به أو صحيح باشد انعكاسى از آراء أستاذ أو صدر المتألّهين است كه از أو گرفته وتحت تأثير رأى أستاذ بوده است ( قبلًا موضوع وحدت وجود را مورد بحث قرار دادهايم . )