وروي في المعرفة ) « 1 » .
وأهل معرفت گويند : حقيقت وجود اگر چه در جميع موجودات ذهني وخارجي يك معنا بيش نيست ، امّا أو را مراتب متفاوت است بعضها فوق بعض . ودر هر مرتبه أو را اسما وصفات واحكام واعتبارات مخصوصة است كه در ساير مراتب نيست ؛ چون مرتبهء الوهيّت وربوبيّت ، ومرتبه عبوديّت وخلقيّت . پس اطلاق أسماء مرتبهء الهيّت مثلًا چون « اللَّه » و « رحمان » وغيرهما بر مراتب كونيّه عين كفر ومحض زندقة باشد . وهمچنين اطلاق أسامي مخصوص به مراتب كونيّه بر مرتبهء الهيّت غايت ضلال ونهايت خذلان باشد ، وهمچنين اجراى احكام هر مرتبه در مراتب ديگر .
اى بُرده گمان كه صاحب تحقيقى * واندر صفت صدق ويقين صدّيقى
هر مرتبه از وجود حكمي دارد * گر حفظ مراتب نكنى زنديقى
[ 16 ]
كلمة : فيها تمثيلات لبيان التوحيد الوجودي والتعيّنات
از غيب مطلق تا آخرين مرتبهء مظاهر حقّ يك وجود است كه به حسب اختلاف تجليّات وتعيّنات مسمّا به مراتب گشته . واين تعيّنات اعتبارات محضه است وإضافات صرفه ، چنانكه واحد را ربع أربعة وثلث ثلاثة ونصف اثنين گويند .
اين نسب وإضافات قادح در واحديّت أو نيست ، همچنين اطلاق اسماى مراتب به اعتبار تجليّات وتعيّنات بر ذات رفيع الدرجات مانع احديّت أو نيست . واحد در مراتب اعداد ظهورى دارد كه در هر يك خاصيّتى وفايده [ اى ] مىدهد كه در آن ديگر نيست ، وحقيقت هر يك مغاير حقيقت ديگرى است وهمه تفصيل مرتبهء واحد مىكنند ، يعنى مبيّن آنند كه واحد است كه در اين مراتب به تكرار ظهور كرد ؛ زيرا كه اثنين دو واحد است وثلاثة سه واحد وهمچنين . پس مادّهء اعداد واحد متكرّر است ، وصورت اعداد
هامش
( 1 ) - أسرار الشريعة ، ص 161 .