كباير از معاصى .
و صاحب لؤلؤه نسبت داده به آن جناب كتاب تذكرة الائمه عليهم السّلام را « 1 » و در ترجمهء ملا محمد باقر بن محمد تقى اللاهيجانى دانستى كه تذكره از اوست نه از مجلسى رحمه اللّه و رسالهء اعتقادات را - كه هفتصد و پنجاه بيت است - در يك شب تأليف فرموده .
و بالجمله : مؤلفات آن جناب زياده از دو كرور و صد و ده هزار بيت « 2 » است و چون تقسيم شود بر ايّام عمر شريفش كه هفتاد و سه سال بوده نصيب هر روزى زياده از پنجاه و سه بيت خواهد بود ، و نفع مىبرند از مؤلفات آن بزرگوار عرب و عجم و عالم و جاهل و عارف و عامى و زنان و اطفال .
و از علّامهء بحر العلوم رحمه اللّه منقول است كه ، آرزو مىفرمود كه تمام مصنفاتش در ديوان عمل مجلسى رحمه اللّه درج شود و در عوضش در ديوان عمل او نوشته شود يك كتاب از كتابهاى فارسى او كه ترجمهء متون اخبار است و در جميع اقطار شايع است .
و بدان كه ، يكى از تلامذهء آن مرحوم كه سيد محمد بن احمد الحسينى اللاهيجانى « 3 » باشد سؤالاتى كه از علّامهء مجلسى رحمه اللّه شده و جوابهايى كه آن بزرگوار فرموده آنها را جمع كرده و به ترتيب كتب فقهيه مرتب نموده و ناميده آنرا به نظم اللآلى و بعض رسالههاى كوچك آن مرحوم را در جايى كه مناسبت داشته ملحق نموده و در آخر كتاب عدد مصنفات آن بزرگوار را با عدد ابيات ان ذكر نموده .
از قرارى كه مرحوم ملا محمد رضا كتابدار و بعض كتّاب آن سركار ، اكثر آنها را به جهت محاسبهء اجرت كتابت منظور داشتهاند پس گفته مخفى نماند كه ، از قرار تعدادى كه غالب تأليفات آن جناب را كتّاب آن سركار به حيطهء ضبط درآوردهاند ، و تا غايت به نظر اين حقير رسيده و در تلو هريك تخمين مقدار كتابت آن نيز از قرار محاسبهء ايشان در اين اوراق مرقوم گشته مجموع مساوى مقدار يكهزار هزار بيت و پانصد و هشتاد و سه هزار بيت و هشتصد و هشتاد و سه بيت و از اين قرار اگر بر مدت
هامش
( 1 ) . لؤلؤة البحرين ، ص 59
( 2 ) . هر بيت يك سطر و پنجاه حرف است
( 3 ) . درباره اين عالم فاضل و محقّق مدقق ر . ك : امل الآمل ، ج 2 ، ص 240 ؛ رياض العلماء ، ج 5 ، ص 24 ؛ تلامذة العلّامة المجلسى و المجازون منه ، ص 58 ؛ الكواكب المنتثره ، ( مخطوط )