طولانى را كه حدوداً دو ساعت با پاى پياده طى مىشد را مىپيمود . پدرش هم در اين مسير فرزندش را همراهى مىكرد تا فرزندش سواد خواندن و نوشتن بياموزد ، كسب علم نموده و عالم شود . كلماتى را كه ملّاى مكتب به سيد محسن مىگفت ، پدر آن كلمات را در مسير راه تكرار مىكرد تا فرزندش خوب درس را ياد بگيرد و برايش ملكه شود . سيد محسن مدت دو سال سواد خواندن و نوشتن و قرآئت قرآن و رسالهء عمليه را فرا گرفت . 9 سال داشت كه از نعمت وجود پدر محروم شد و يتيم گرديد . خود با چند خواهر و برادر بزرگش باهم زندگى مىكردند ، روند تحصيلى وى تا سن 14 سالگى متوقف شد .
سفر به درّه صوف
سيد محسن 14 سال داشت كه عازم دره صوف شده و در مدرسهء مباركهء حسنيه رحل اقامت افكند و از خرمن علمى آيت اللّه شيخ عبدالحسين غزنوى معروف به آخوند زوار ( ره ) بهرهها برد . درسهاى مقدماتى را در اين حوزه شروع كرد ، چون استعداد عالى داشت مورد توجه استادش قرار گرفت . ايشان در مدت چهار سال در مدرسه ماند و در دو سال آخر اقامت در آنجا دروس مقدماتى حوزه تا معالم الاصول را براى شاگردان جديدالورود تدريس مىكرد .
سفر به جاغورى
دروقتى كه ايشان در مدرسهء حسنيه مشغول تحصيل سطوح حوزه بود ، باخبر شد كه استاد ادبيات عرب علامه شيخ محمد على مدرس افغانستانى به زادگاهش برگشته است ، با تعدادى از طلاب راهى جاغورى شده و به مدت دو سال در محضر اين استاد بزرگ كتابهاى جامى و سيوطى و مطول را به صورت تخصصى فرا مىگيرد .
پس از آن ، مدت چند سال در درسهاى فقه و اصول آيت اللّه شيخ قربانعلى وحيدى حوتقول كه از مفاخر جهان اسلام و از هم دورههاى مرجع بزرگ آيت اللّه
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى ) — صفحة 315
مساهمون: سيد محمد عارف موسوى نژاد
ص٣١٥