زندگى در خوست خيلى دشوار به نظر مىرسيد . مدت يك سال در خوست خدمت كردم و بعد از آن به گرديز و سر انجام در سال 1350 از سربازى ترخيص شده و راهى منطقه شدم » .
سفر به خارج از كشور
دوران سربازى براى شهيد عبدالعلى مزارى بسيار آموزنده بود ، شهيد پس از بازگشت به شهر مزار شريف براى دومين بار براى فراگيرى علوم دينى به مدرسهء شيخ سلطان كه در آن زمان رونق و شكوه خاصى داشت ، شتافت و ادامهء تحصيل را پىگرفت . اما اين مقدار تحصيل ، وى را راضى نمىكرد . به همين علت بود كه بهار سال 1351 براى خوشه چينى از معارف اسلامى ، به خارج از كشور عزيمت كرد . وى پس از مسافرت به عراق و زيارت عتبات مقدسه در نجف و كربلا ، به ايران آمده و تا سال 1355 بدون وقفه به تحصيل ادامه داد .
وى علاقهء خاصى به حوزهء علميهء قم داشت ، طورى كه خودش گفته است ؛ قم تنها محل تحصيل درسهاى رايج حوزهاى نبود ، بلكه علاوه بر آن ، قم و محيط آن كانون مخفى مبارزات به حساب مىآمد و از اين جهت جذبهء خاصى را براى وى بوجود آورده بود .
شهيد مزارى پس از استقرار در قم ، با تلاش و عشق فراوان تحصيلات حوزوى را آغاز كرد و در كمترين زمان ، مدت پنج سال درسهاى سطوح را به پايان رساند . در سالهايى كه استاد در قم مشغول تحصيل بود ، با همكارى جمعى از دوستان و طلاب ، كتابخانهء جواديهء بلخ را تأسيس نمود ، اين كتابخانه در دوران جهاد تا سال 1368 تقريباً تعطيل بود و در سالهاى اخير دوباره بازگشايى شده است .
استاد مزارى در حين تحصيل ، آثار و كتابهاى متفكرين مسلمان را بين طلاب جوان توزيع و آنان را به مطالعه تشويق مىكرد . ونيز آنان را براى انجام سخنرانى در ميان مردم و بيان احكام و افكار اسلامى و انجام امور تبليغى تشويق مىنمود . وى
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى ) — صفحة 294
مساهمون: سيد محمد عارف موسوى نژاد
ص٢٩٤