علميهء مشهد مقدس شد . پس از ورود به مشهد و حوزهء علميهء اين شهر ، در درسهاى اساتيد نامدار اين سامان چون مرحوم اديب نيشابورى و استاد حجّت هاشمى خراسانى شركت نموده و دروس سطح را به پايان رساند .
سفر به نجف اشرف
مرحوم سيد حسن مرتضوى پس از اتمام دروس سطح در حوزهء علميهء مشهد مقدس براى فراگيرى سطوح عاليهء فقه و اصول و دروس خارج آن ، در سال 1346 ه - ش ، راهى نجف شد . نامبرده در حوزهء علميهء نجف اشرف در دروس عالمان نامدارى چون آيات عظام آيت اللّه خويى ، آيت اللّه العظمى امام خمينى ( ره ) آيت اللّه العظمى شهيد سيد محمد باقر صدر ، آيت اللّه فياض افغانستانى و شيخ على هروسه شركت نمود . ايشان در سال 1354 ش ، همانند بقيهء علما به علت فشارهاى حزب حاكم بعث عراق ، حوزهء علميهء نجف را ترك نمود .
اسكان موقت در قم
استاد مرتضوى پس از ترك عراق ، وارد كشور ايران شد و در شهر مقدس قم سكنى گزيد و در حوزهء علميهء اين شهر مشغول تدريس و تحقيق شد ، پس از گذشت يكسال سكونت و فعاليت در قم ، با كوله بارى از علم و دانش به زادگاهش افغانستان مراجعت نمود .
بر كرسى تدريس
1 . بلخاب : مرحوم مرتضوى اواخر سال 1355 ش ، حوزهء علميهء قم را به قصد زادگاهش بلخاب ترك نمود . استاد مرتضوى قبل از مراجعت به وطن ، در حوزهء علميهء نجف و سپس در قم ، ضمن فراگيرى علم به تدريس نيز مشغول بود و از اواخر سال 1355 تا سال 1369 ه - ش ، در حوزهء علميهء بلخاب به تدريس پرداختند . به گواهى بزرگان اهل علم آن خطه ، دوران حضور استاد در حوزهء علميهء بلخاب از دوران پربار آن حوزه بشمار مىرود . مرحوم استاد ، در مدت اقامتش در بلخاب ،
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى ) — صفحة 286
مساهمون: سيد محمد عارف موسوى نژاد
ص٢٨٦