استقامت مثال زدنى با تمام وجود خود را وقف خدمت به طلاب ، دانشجويان و مردم شهر مقدس نجف نموده است . شخصيت استوارى كه در زمان حكومت بعثىها و ظلمى كه اين رژيم به شيعه و حوزههاى علميه روا مىداشتند ، سنگر دفاع از كيان تشيع را خالى نكرده و تمام خطرات را به جان خريده ، در آن حوزهء علميه ماندگار شد . در عصر پر مخاطرهاى كه بزرگترين سرمايههاى علمى و فرهنگى حوزههاى علميه شيعه مانند شهيد آيت اللّه سيد محمد باقر صدر و خواهرش بنت الهدى صدر و دهها روحانى و دانشمند ديگر از خاندان آيت اللّه حكيم ( ره ) توسط رژيم بعث از جامعهء بزرگ علمى تشيع محو شدند ، اما علامه فياض ( مد ظله ) و عالمان بزرگى چون آيت اللّه العظمى سيستانى ( دام ظله ) و . . . تمام مشكلات و خطرات را به جان خريده و از حريم تشيع مدبّرانه دفاع كردند .
ديدگاهها دربارهء شخصيت آيت اللّه العظمى فياض
در مورد شخصيت ممتاز آيت اللّه العظمى فياض ( حفظه اللّه ) نظرات و ديدگاههاى فراوانى از سوى شخصيتهاى نامدار علمى ، مراجع بزرگوار و اساتيد نامدار حوزه ابراز شده است كه همگى در ستايش از مقام علمى اين شخصيت ارزشمند و شناخته شده است . چنانچه ذكر شد ، ستايش و تمجيد آيت اللّه العظمى خوئى ( ره ) از ايشان به « نور چشمانم علامهء محقق و فاضل . . . » حاكى از مقام والاى علمى ، فقهى ، اصولى و معنوى حضرت آيت اللّه فياض ( مد ظله ) است .
فرزند آيت اللّه خوئى ( ره ) شهيد عبدالمجيد خوئى ( ره ) با توجه به شناخت ديرينه و آشنائى كامل و درستى كه از آيت اللّه العظمى فياض ( مد ظله ) داشته است ، در اولين زندگينامهاى كه براى علامه فياض تدوين كرده است مىگويد : « عالم بزرگ و دانشمند محقق حضرت آيت اللّه حاج شيخ محمد اسحاق فياض ( دام ظله ) يكى از علماى برجسته و بزرگ افغانستان و از مراجع نامدار نجف است » . و درجاى ديگر چنين مىگويد : « علامهء بزرگ ، محقق بىمانند حضرت آيت اللّه العظمى شيخ محمد
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى ) — صفحة 209
مساهمون: سيد محمد عارف موسوى نژاد
ص٢٠٩