درس ايشان ، حضور بسيارى از طلاب فاضل ، چشمگير بود . همين مرحله را بيش از ده سال در « جامعة النجف الدينية » تدريس نمود ، تا اينكه در سال 1398 ق / 1357 ش / 1978 م ، در محلهء « العماره » در مدرسهء يزدى كوچك ، درس خارج خويش را آغاز كرد . بعد از اينكه مدرسه معروف به « دارالعلم » در سال 1359 ش ، توسط آيت اللّه العظمى خوئى ( ره ) تأسيس شد ، درس آيت اللّه فياض به اين مكان منتقل شده كه تا زمان تخريب ادامه داشت .
در حال حاضر نيز ، حضرت آيت اللّه العظمى فياض ( مدظله ) يكى از سه مرجع بزرگ حوزهء كهن نجف و يكى از مراجع نامدار جهان تشيع محسوب شده و از مفاخر و سرمايههاى فكرى و معنوى جهان اسلام و افغانستان بشمار مىروند .
ويژگىها
1 . نبوغ فكرى و استعداد درخشان
آيت اللّه العظمى فياض ( مد ظله ) يكى از برجستگان حوزهء علميهء نجف اشرف در دوران كنونى است . نبوغ فكرى وى از آنجا آشكار مىشود كه پس از ملحق شدن علامه فياض در جمع شاگردان حضرت آيت اللّه خوئى ( ره ) وى مورد توجه خاص استادش قرار گرفته و آيت اللّه خوئى ( ره ) از ميان دهها ، بلكه صدها تن از شاگردان فاضلى كه نزدش تلمذ مىكردند ، تنها قلم و روش علامه فياض ( مد ظله ) را براى تقرير مطالب درسى خود انتخاب كرد ، و دست نوشتههايش را به عنوان تقريرات درس خارج اصول خود به نام « محاضرات » اجازه چاپ داد . چنين نقل شده وقتى كه علامه فياض تقريرات درس آيت اللّه خوئى ( ره ) را براى اجازهء چاپ به ايشان تقديم نمود با مخالفت و اعتراض شديد برخى افراد ، برمرحوم آيت الله خوئى مواجه شد و علت اين مخالفتها و اعتراضهاى واهى اين بود كه شيخ محمد اسحاق فياض افغانى است ، اما ايشان ( آيت الله خوئى ) در جواب آن عده فرمود كه : معيار تقوا و فضيلت و علميت طلبه است .
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى ) — صفحة 207
مساهمون: سيد محمد عارف موسوى نژاد
ص٢٠٧