سفر به عراق
مرحوم استاد ضياء ، در سال 1350 ، جهت ادامهء تحصيل ، افغانستان را به قصد نجف اشرف ترك كرد ، و در حوزهء هزار سالهء نجف اشرف رحل اقامت افكند . وى در مدت سه سال سطوح عاليهء حوزه را به پايان رسانده و خارج فقه و اصول را از محضر آيت اللّه العظمى خوئى ( ره ) و اقتصاد اسلامى را نزد آيت اللّه شهيد محمد باقر صدر فرا گرفت . همزمان با فراگيرى دروس خارج ، به تدريس كفاية الاصول نيز مبادرت ورزيد .
بازگشت به وطن
حجتالاسلام والمسلمين استاد ضياء در سال 1356 به زادگاه خود بازگشت و در مدرسهء علميهء شيرداغ به تدريس و نيز ارشاد و تبليغ مردم پرداخت . يك سال بيشتر از حضور استاد در زادگاه خويش نگذشته بود كه كمونيستها بر افغانستان مسلّط شدند ، مرحوم استاد وظيفهء خود را كه همانا بسيج عمومى و قيام عليه كمونيستها بود به خوبى انجام داده و به مبارزه با آنها پرداخت . در سال 1358 ش ، بعضى از ولسوالىها از لوث كمونيستها توسط مجاهدين پاكسازى شده و مناطق توسط كميتهء محلى اداره مىشد . در آن موقعيت حسّاس ، وى مسئوليت كميتهء اسلامى منطقهء شيرداغ را به عهده گرفت .
سفر به ايران
حجت الاسلام و المسلمين استاد ضياء پس از مدتى از اين مسئوليت فاصله گرفته و عازم جمهورى اسلامى ايران شد و در شهر مشهد مقدس ساكن گرديد .
او در اين شهر علاوه بر فراگيرى درس خارج فقه و اصول ، به تدريس در رشتههاى فقه ، اصول ، فلسفه و كلام پرداخت و شاگردان زيادى را تربيت نمود . مرحوم استاد ضياء ضمن تدريس ، به تحقيق و پژوهش در رشتههاى يادشده مبادرت ورزيده ، متون مختلفى را تصحيح و مقالات زيادى را به رشتهء تحرير در آورد .
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى ) — صفحة 151
مساهمون: سيد محمد عارف موسوى نژاد
ص١٥١