7 - استصناع يك عنوان كلّى است كه از چند نوع قرارداد انتزاع مىشود و نه از يك نوع . « 1 »
در اين رساله ان شاء الله كليهى اين تحليل ها بررسى مىشود .
مورد معامله ( معقود عليه )
در هر عقد ، قرار داد و معامله اى شيء و موضوعى هست كه هدف خواهان عقدِ قرارداد را تأمين مىكند ؛ مثلًا در بيع مبيع موضوع اصلى است و بخاطر تملك مبيع مشترى اقدام به بيع مىكند ، و در اجاره منفعت مقصوده مورد و موضوع اصلى معامله است . حال در استصناع چه چيزى مورد معامله است ؟ در پاسخ به اين پرسش عامه دو جواب مطرح كرده اند كه دقيق نيست . « 2 »
نظر دقيق اين است كه در استصناع دو چيز مطلوب مستصنع است : 1 - عين 2 - صنعت و هنر صانع . و به نظر مىرسد صنعت و هنر و پردازش صانع نسبت به مواد بوده كه داعى و انگيزهى اصلى مستصنع بوده در قرارداد استصناع . لذا در استصناع عين و عمل مُندمجاً و متّحداً مورد معاملهاند .
دو نكته
1 - استصناع بالمعنى الاعم نهادى حقوقى است كه به طرق مختلف و در اشكال متفاوت قابل تحقق است .
2 - عباراتى از قبيل : الاستصناع ، الاستئجار للصناعة ، اجارة الصناعة « 3 » ، بيع
هامش
( 1 ) . محمد مؤمن قمى ، همان ، ص 212 .
( 2 ) . « والرابع فى المعقود عليه فاختلف فيه فالمذهب المرضى فى الهداية أنّه العين دون العمل . و قال البردعى : المعقود عليه العمل دون العين لِأنّ الاستصناع ينبئ عنه . و الاديم و الصرم بمنزلة الصبغ » . ابن نجيم المصرى ، البحر الرائق ، ج 6 ، ص 284 .
( 3 ) . جرجس جرجس ، معجم المصطلحات الفقهية والقانونية ، ص 17 .