چنين آورده : الخميس لشكر است و به اين نام ناميده شده زيرا كه لشكر به پنج دسته تقسيم مىشود ، 1 - مقدمه ؛ 2 - ساقه ؛ 3 - ميمنه ؛ 4 - ميسره ؛ 5 - قلب . و گفته شده ( در وجه تسميه ) بخاطر اين است كه در لشكر غنيمت را به پنج قسمت تقسيم مىكنند . و « الشرطه » اولين گروهى هستند كه در جنگ حاضر مىشوند و برگزيدگان لشكر سلطان و انتخاب شدگان اصحاب او هستند كه مقدم مىدارد آنها را بر غيرشان » . « 1 »
و كسانى مانند عمار ياسر ، اصبغ بن نباته ، يحيى حضرمى و عبدالله بن يحيى حضرمى و حكم بن سعد حنفى ، سليم بن قيس ، سهل بن حنيف و عثمان بن حنيف را جزء اين گروه ذكر كردهاند .
و ظاهراً گروهى از خواص اميرالمؤمنين على بن ابى طالب ( عليه السلام ) بودهاند . مرحوم سيد محمد كاظم طباطبايى يزدى شَرْط را به معناى « جعل الزامى » و شَرَط را به معناى علامت مىداند . مرحوم سيد محمد كاظم يزدى در وجه تسميه مىنويسد : « شرطة الخميس طايفهاى از لشگرند كه مقدم هستند يا منظور سربازان هستند بخاطر اينكه خود را با علاماتى مشخص مىكنند و ممكن است آن را از معناى اول مشتق بدانيم به اين معنا كه خود مرگ را بر خود الزام كردهاند » . « 2 »
و لكن آنچه به نظر مىرسد اينكه شُرطه را مشتق از شرط به معناى الزام و التزام بدانيم بعيد است .
هامش
( 1 ) . محمد صالح مازندرانى ، شرح اصول الكافى ، ج 6 ، ص 286 .
( 2 ) . سيد محمد كاظم طباطبايى يزدى ، حاشية المكاسب ، ج 2 ، ص 160 .