كردهاند ، از اين رو مدحى كه درباره اهل بيت گفته شده ، برگرفته از عمق احساس شاعر است » . ( خزعلى ، 121 : 1384 )
1 - 6 زندگينامه سيد حيدر حلّى
سيد حيدر حسينى حلّى ، فرزند سيد سليمان ، در شب نيمه شعبان ، به سال 1246 ه - . ق مطابق با 1831 م در شهر حله متولد شد و از آنجايى كه اين شب مبارك در تمام فرق اسلامى ، مقدس و شب ميلاد حضرت مهدى ( عج ) است ، همين امر سبب تعلق خاطر شاعر و اعتقاد و ارادت خاص شاعر به فلسفهى زندگى و غيبت و ظهور حضرت گرديد . ( الموسوى ، 32 : 1887 )
سال تولد وى مقارن با دو حادثه بزرگ بود ، يكى محيطى و طبيعى و ديگرى سياسى بود ، اما حادثهى محيطى ، شيوع طاعون در سال 1831 بود كه به همه شهر حلّه سرايت كرد و تعداد زيادى از ساكنان آن را از بين برد ، مىتوان گفت كه اين طاعون در طول تاريخ بدترين و هولناكترين طاعونى بود كه عراق را فراگرفت . و اما حادثه سياسى كه با سال تولد سيد حيدر حلّى همزمان شده بود به پايان رسيدن حكومت مماليك بود . ( السعيد ، 92 : 2008 و هادى عباس المهداوى ، 47 : 2009 ) وى از شاعران برجسته قرن سيزدهم و اوائل قرن چهاردهم ه - . ق مىباشد . خانواده سيدحيدر حلّى از خاندانهاى سادات اصيل و معروف به فضل ، ديانت ، شعر ، ادب و علم در شهر حله عراق بود . دانشوران مشهور علمى ، دينى و ادبى از اين خاندان ظهور كردهاند . در زمان او ، كمى قبل و كمى بعد از او ، اشخاصى مثل پدرش سيدسليمان ، عمويش سيدمهدى ، فرزندش سيدحسين و برادرزادهاش سيدعبدالمطلب بن داود همگى از فضلا ، ادبا و شعراى نامى حله بودند . از نظر اصل و نسب ، سيدحيدر از سلاله زيدبن علىبن حسين ( ع ) است . اين نوادهي خاندان عصمت و طهارت عليهمالسلام در رثاى اجداد گرانقدرش و شهيدان صحراى طف اشعار پر سوز و گدازى دارد . ( همان ) سيدحيدر يك ساله بود كه پدر جوان ، فاضل و شاعرش سيد سليمان بر اثر ابتلا به طاعون در 25 سالگى وفات كرد و سيد ، تحت سرپرستى عمويش قرار گرفت . سيدمهدى ، عموى سيدحيدر ، از فضلا