خوراك و نوشيدنىِ خود بنگر [ كه طعم و رنگِ آن ] تغيير نكرده است ، و به درازگوش خود نگاه كن [ كه چگونه متلاشى شده است . اين ماجرا براى آن است كه هم به تو پاسخ گوييم ] و هم تو را [ در مورد معاد ] نشانهاى براى مردم قرار دهيم . و به [ اين ] استخوانها بنگر ، چگونه آنها را برداشته به هم پيوند مىدهيم سپس گوشت بر آن مىپوشانيم . » پس هنگامى كه [ چگونگىِ زنده ساختن مرده ] براى او آشكار شد ، گفت : « [ اكنون ] مىدانم كه خداوند بر هر چيزى تواناست » .
فعل « أعلم » به دو وجه « أعلمُ » و « اعلمْ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه ، « أعلمُ » به قطع الف و ضم ميم است ( ابن مهران ، 1408 ق ، ص 134 ) . فعل « أعلمُ » فعل مضارع به صيغه متكلم است . در اين وجه از قرائت شخص از خود خبر مىدهد كه با مشاهده عينى زنده شدن مردگان دانستم كه خداوند بر هر كارى قادر است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 312 ) . مكى مىگويد : ما قرائت به قطع همزه را اختيار مىكنيم ؛ زيرا آن فرد زمانى كه شكش بر طرف مىشود ، از يقينى كه برايش حاصل شده است ، خبر مىدهد ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 312 ) .
ب . حمزه و كسايى « اعلمْ » به وصل همزه و سكون ميم قرائت كرده اند ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 189 ) . فعل « اعلمْ » فعل امر حاضر است . طرفداران اين وجه از قرائت به دلايل ذيل استناد مىكنند :
1 . ابن مسعود « اعلمْ » قرائت كرده است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 312 ) .
2 . ابن عباس در تفسير آيه مىگويد : « آيا اين فرد از ابراهيم عليه السلام برتر است كه به ابراهيم امر مىشود « وَ اعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزيزٌ حَكيم » ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 312 ) .
3 . هماهنگى با سياق جملات
« فَانْظُرْ إِلى طَعامِكَ وَ شَرابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ »
و
« وَ انْظُرْ إِلى حِمارِكَ وَ لِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ »
« وَ انْظُرْ إِلَى الْعِظامِ كَيْفَ نُنْشِزُها ثُمَّ نَكْسُوها لَحْماً »
را علت اين وجه قرائى مىدانند ؛ زيرا فعل در همه اين جملات امر است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 144 ) .
طبرى قرائت « اعلمْ » به وجه امر را اختيار كرده و در علت اختيار و گزينش اين وجه مىگويد : ما قرائت به صيغه امر را اختيار كرديم ؛ زيرا عبارت قبل نيز امر خداوند متعال به فردى است كه او را پس از مرگش زنده كرده است :
« فَانْظُرْ إِلى طَعامِكَ وَ شَرابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَ انْظُرْ إِلى حِمارِك