اگر فعل « وَاتَّخَذُواْ » به فتح خاء قرائت شود ، جملات سه گانه داراى سياق زمانى واحد خواهند بود و روند كلام به صورت جمله خبريه است .
« وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً »
+
« وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى »
+
« وَ عَهِدْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ »
.
جمله اول با فعل ماضى « جَعَلْنَا » و جمله دوم با فعل ماضى « وَاتَّخَذُواْ » و جمله سوم نيز داراى فعل ماضى « عهدنا » است ؛ بنابراين سياقِ زمانى هر سه جمله ماضى است .
با قرائت فعل « وَاتَّخَذُواْ » به ماضى ممكن است اين اشكال وارد شود كه اگر چه هر سه جمله داراى سياق زمانى واحدى هستند ، اما جمله اول و سوم به صيغه متكلم « جَعَلْنَا » و « عهدنا » بيان شده در حالى كه جمله دوم به صيغه غائب « وَاتَّخَذُواْ » است . بنابراين جملات از نظر صيغه داراى سياق واحدى نيستند .
در پاسخ به اين اشكال مىتوان گفت : سياق داراى متغيرهايى چون موضوع سخن و عاملان سخن است . در اين سه جمله با در نظر گرفتن موضوع و عامل سخن اين اشكال بر طرف مىگردد . در جمله
« وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً »
موضوع سخن ، عملى است كه عامل آن خداوند متعال است ، سياق و روند كلى كلام حكم مىكند پس از عمل عامل ، واكنشى باشد و اين واكنش همان عمل پيروان حضرت ابراهيم عليه السلام است كه مقام ابراهيم را به عنوان مصلى گرفته اند . بنابراين با توجه به متغيرهاى سياق ، دو فعل « جَعَلْنَا » و « اتَّخِذُواْ » نمىتوانند از يك صيغه باشند ؛ زيرا موضوع سخن در دو جمله متفاوت است . در جمله اول موضوع سخن ، عملى از جانب خداست و موضوع سخن جمله دوم ، عملى از جانب پيروان ابراهيم عليه السلام است . براى روشن شدن نقش متغيرهاى سياق به جمله اى فارسى مثال مىزنيم . در زبان فارسى مىگوييم : « ما ديروز به مدرسه رفتيم و معلم امتحان گرفت » . دو جمله « ما به مدرسه رفتيم » و « امتحان گرفت » داراى سياق واحد زمانى گذشته هستند ؛ اما چون موضوع سخن در اين دو جمله متفاوت است ، يكى به صيغه متكلم و ديگرى به صيغه غائب به كار رفته است .
به علاوه از ديدگاه علماى بلاغت عطف دو جمله با صيغه متفاوت جايز است ، بر خلاف عطف جمله انشائيه و خبريه كه مذموم است ( تفتازانى ، بى تا ، ص 246 - 249 ) . زجاج در تفسير اعراب القرآن به اين نكته توجه داشته و با توجه به قرائت فعل « اتَّخَذُواْ » به فتح خاء مىگويد : « فعطف