از كاركردهاى سياق ، بايد مورد توجه و اهتمام مفسر باشد . هشت مبنا به عنوان مهمترين مبانى كاركرد سياق با توضيحى مختصر بيان مىشود .
3 - 1 - 1 - 1 . فهم مقاصد اساسى و مهم قرآن
يكى از مبانى و اصول استفاده از سياق ، فهم اغراض و مقاصد اساسى قرآن كريم است . فهم اهداف اساسى قرآن كريم سبب حفظ وحدت پيكر قرآن مىشود . قرآن از وحدت ناگسستنى برخوردار و سرتاسر آن در حكم پيكر واحد است . « همانطور كه از لحاظ صنعت فصاحت و بلاغت ، واژگان قرآن هم آواى هم است . . . و از جنبه تفسير ، ظاهر مطالب قرآن مفسر يكديگر است ؛ از جهت باطن نيز همه ى معارف قرآن در همه مراحل باطنى آن هم سو و مفسر يكديگر است . . . . سراسر مطالب قرآن از همه جهت هماهنگ است » ( جوادى آملى ، 1387 ش ، ج 1 ، ص 128 ) . آن چه سبب فهم اين هماهنگى مىشود ، دانستن مقاصد و اغراض اساسى قرآن است .
غفلت از مقاصد اساسى قرآن علاوه بر آن كه به وحدت پيكر قرآن صدمه مىزند ، سبب مىشود گاهى برداشت از آيات به ويژه آيات متشابه متناقض با اهداف و اغراض كلى قرآن كريم باشد و اين نوع از برداشت و تفسير سبب تعارض بين آيات مىشود . خداوند متعال مىفرمايد :
( أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً )
( نساء : 82 ) . بنابراين ، در تفسير آيات قرآن ، در كنار استفاده از سياق به عنوان قرينه پيوسته
لفظى بايد مفسر به اغراض اساسى قرآن توجه داشته باشد تا از تفسير و رأيى كه به وحدت پيكر قرآن آسيب مىرساند و سبب تعارض بين آيات مىشود ، مصون باشد .
3 - 1 - 1 - 2 . فهم اسلوب و سبك ادبى قرآن كريم
يكى از مبانى استفاده از سياق در تفسير آيات فهم اسلوب ادبى قرآن كريم است . علامه نيز در تفسير الميزان به اين مهم توجه داشته و با توجه به اسلوب ادبى قرآن و استفاده از اين اسلوب