ساير موارد اين گونه تسبيب ضرر دارد ، يا نه ؟
جواب : حرمت استدبار به قرآن مطلقا معلوم نيست ، بلكه در صورتيست كه استخفاف محسوب شود و هتك احترام صدق كند . و بر فرض آن ، نماز امام مانعى ندارد ، چون مأموم به اختيار خود فعل محرم مىكند ، پس صلاة امام سببيت ندارد . بلى ، اگر فرض شود كه مأموم ملتفت نباشد و مع ذلك صدق استخفاف بكند دور نيست صدق سببيت . و همچنين ساير موارد مثل آن كه صف مأمومين راه را سد مىكند و هكذا .
سؤال 143
[ عقب افتادن مأموم از امام در سجدهء اول ]
هر گاه مأموم در سجده اول از امام مؤخر افتاد به اين كه هنوز به سجده نرفته ، امام سر از سجده اول برداشت ، آيا بايد أولا سجده خود را بكند و بعد ملحق شود به امام در سجده دوم ، يا تشهد ، يا با امام سجده كند و آن را سجده اول خود قرار داده بعد سجده دوم ، خود را تنها به جا آورد ؟
جواب : اظهر وجه اول است ، چرا كه بايد مأموم آن فعلى را كه از امام عقب افتاده إتيان كند و ملحق شود . و در اين فرض صدق مىكند كه در سجده اول عقب افتاده پس آن را أولا مىكند و بعد به امام ملحق مىشود در سجده ، يا تشهد . و بايد در سجده اول اقتصار كند بر اقل واجب ، تا متابعت در افعال به قدر الإمكان حاصل شود . و محتمل است در مسأله وجه سوم و آن تخيير ما بين أمرين است ، بدعوى أنه تاخر في سجدة فله أن يأتي بها سابقا ، أو لاحقا .
سؤال 144
[ وجوب تخييرى نماز جمعه ، برخى از شرايط نماز جمعه برخى از مرجّحات امام جمعه مشاجره در اقامه نماز جمعه ]
هر گاه مجتهد اعلم كه اقامه جمعه غير مجتهد را جايز مىداند شخصى را كه داراى اوصاف عدالت است إذن به اقامه جمعه و جماعت بدهد و شخص مسبوق بالمدح بنا بر تقليد مجتهد حى اعلم كه بقاء بر تقليد ميت [ را ] جائز مىداند بعد وفات مجيز خود ، حسب خواهش و اصرار اكثر اخيار در بلدى ملتزم به نماز جمعه بوده باشد ، آيا سزاوار است كه مجتهد ديگر بلا اختيار حالات راتب ، با وجود فقدان رجحان ، شخص ديگر را إذن اقامه جمعه بدهد ، و او بلا مراعات مسافت ، اقامه جمعه ديگر نمايد ؟ حال آن كه از براى راتب مرجحات عديده از قبيل أسن و اعلم و اورع بودن حاصل است ، و علاوه بر اين ميل أعيان هم نسبت به راتب سابق الذكر على وجه اتم متحقق ، و إحداث اقامه جمعه ديگر باعث شماتت عوام نسبت به خواص علماء اعلام هم مىشود ، آيا اقدام به چنين جسارت ، صورت دارد ؟
جواب : نماز جمعه در زمان غيبت امام - عليه و على آبائه الكرام أفضل الصلاة و السلام -