در حال ذكر زائد بر قدر واجب اگر به قصد وظيفه نباشد نيز ضرر ندارد .
سؤال 72
[ طمأنينه و عدم حركت مكان نمازگزار ]
نماز خواندن در مثل بالا خانه كه از چوب و تخته باشد [ و ] به واسطه حركت مصلى ، يا ديگران ، في الجمله متحرك و متزلزل مىشود ، ضرر دارد ، يا نه ؟
جواب : حركت في الجمله ، منافات با اطمينان ندارد . و اگر در غير حال ذكر باشد ، امر اوضح است .
سؤال 73
[ نيّت قطع نماز ]
مصلى در بام يا اطاق مشغول به صلاة مىشود ، طفلى نزد او است ، قاصد اين است كه اگر طفل مثلا از اطاق بيرون برود ، يا از جاى خود حركت كند ، او صلاة را قطع نمايد ، و امثال ذلك ، مثل آن كه اگر دزد بيايد قطع نمايد ، آيا اين گونه قصد در امثال اين موارد منافى نيت و استمرار آن هست ، يا نه ؟ و هكذا نماز خواندن در مثل حرم در وقت ازدحام كه مظنه قطع صلاة است ؟
جواب : با فرض اين كه آن امر محتمل ، بعيد الوقوع باشد به حيثيتى كه اطمينان به عدم آن باشد ، منافى نيست ، بلكه چون شخص عزم و نيت را در حد خود دارد و امر مذكور را مانع از آن حساب مىكند ، نه اين كه عزمش معلق و مشروط به تقدير عدم آن باشد ، لهذا ممكن است گفته شود كه : به مطلق مظنه به عدم عارض ، نيت محقق مىشود ، اگر چه اطمينان هم نباشد به عدم آن ، بلكه گاهى با فرض مانع بودن ، با شك هم محقق مىشود . لكن احتياط به مراعات اطمينان ، ترك نشود .
سؤال 74
[ راه رفتن در حال نماز ]
در حال صلاة ، چند قدم راه رفتن به طورى كه استقبال به قبله درست باشد ضرر دارد يا نه ؟
جواب : دو سه قدم ، بلكه بيشتر هم ضرر ندارد ، چون به اين مقدار ، فعل كثير محسوب نمىشود . با اين كه مناط ، كثرت نيست ، بلكه محو صورت صلاة است . و به اين مقدار ، بلكه أزيد ، نيز محو حاصل نمىشود . و مع ذلك جمله اى از اخبار ، دلالت دارد بر جواز آن .
كخبر الحلبيّ عن أبي عبد اللَّه ( عليه السلام )
عن الرجل يخطو أمامه في الصلاة خطوتين ، أو ثلاثا ؟ قال : نعم ، لا بأس . و عن الرجل يقرب نعله بيده ، أو رجله في الصلاة ؟ قال : نعم .
« 1 »
هامش
( 1 ) وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 1279 ، روايت 1 .