مخارج نشده ، آيا به وارث برسد ، يا در سائر مصارف كه وصيت نموده صرف شود ؟
اين كه زيد نام ، جاهل مسأله بود كه ما زاد بر ثلث ، محتاج به امضاء ورثه است و وارث را از تمام ما زاد بر ثلث محروم نموده و وصيت نموده كه عيال حقير دويست تومان و همشيره دويست تومان ، آيا حال كه ورثه امضاء ننمودهاند ما زاد بر ثلث را ، و ما زاد بر ثلث منتقل به وارث شد ، كه زوجه و همشيره باشند ، اين دويست تومان هم به عيال و همشيره ميت برسد وصاية ، يا اين كه بالوصية وارث حق ندارند و حقشان منحصر به همان دو ثلث است وراثة ؟
اين كه زيد وصيت نموده كه عيال حقير ، تا زمان حيات از حوالى بيرون نفرمايند بدون اجازه ، آيا جعل سكنى جهت زوجه ، منافى با وقفيت است يا خير ؟
استدعا آن است كه حكم را مرقوم فرمائيد .
جواب : چون وصيت كرده است به تمام ما يملك خود ، و ورثه امضا نكردهاند ، پس به قدر ثلث آن بعد از دين ، ممضى است . و آن ، قسمت مىشود بر مصارف مذكوره بالنسبة ، مثل قسمت مال مفلس بر غرماء . و مفروض اين است كه تمام مال پنج هزار تومان است و دين هم دارد . پس اول دين را إخراج مىكنند .
پس اگر فرض كنيم كه دين پانصد تومان است ، تركه چهار هزار و پانصد تومان مىشود . و ثلث آن كه هزار و پانصد تومان است قسمت مىشود بر مصارف مذكوره كه آنها پنجاه تومان ابن سبيل است ، و سه دويست تومان و يك حوالى كه بايد وقف شود . و اگر مثلا فرض كنيم كه قيمت حوالى هم دويست تومان باشد ، چهار دويست تومان مىشود . و بقيه كه بايد دكان و ملك وقف شود ، سه هزار و ششصد و پنجاه تومان است . پس قسمت مىشود هزار و پانصد تومان كه سى پنجاه تومان است ، بر مذكورات كه مجموع آنها نود پنجاه تومان است . پس يك قسمت از نود قسمت هزار و پانصد تومان ، مال ابن سبيل مىشود . و هر يك از حصه عيال و حصه همشيره و حصه دفن و كفن و تعزيه و حصه حوالى ، چهار قسمت از نود قسمت هزار و پانصد تومان مىشود . و حصه وقف دكان و ملك ، هفتاد و سه قسمت . و اما دو ثلث ديگر ، پس قسمت مىشود ما بين زوجه و همشيره ، يك ربع از آن دو ثلث مال زوجه است . سه ربع مال همشيره .
سؤال و جواب ( استفتائات و آراء سيد يزدى صاحب عروة الوثقى ) ( فارسى ) — صفحة 346
مساهمون: السيد محمد كاظم الطباطبائي اليزدي
ص٣٤٦